'I vetëm në shtëpi', shqiptarët në Zvicër dhe një janar larg gjithçkaje

Shkruan: Ardiana Thaçi - Mehmeti “I vetëm në shtëpi” është ndoshta filmi i vetëm, përveç Nëntorit të dytë dhe Njeriut prej dheu, që çdo gjeneratë kosovarësh e ka parë pa u lodhur kurrë. Një film që e ka shoqëruar rritjen e një populli të tërë, mes luftës dhe ëndrrës për botën përtej. Secili prej nesh e ka parë të paktën pesë herë. Unë i kam humbur numrat pas dhjetës. Jo vetëm dy episodet me Kevinin, por edhe versionet e tjera. Dhe ende sot e shoh, tashmë bashkë me fëmijët e mi. Tash e kuptoj në fakt se “I vetëm në shtëpi” nuk është film për fëmijë të harruar, por për frikën e prindërve. Mesdita e 1 janarit më gjeti në Aeroportin e Prishtinës. Hera e parë që kjo orë më gjeti zgjuar në këtë datë. Kisha vendosur të ikja larg gjithçkaje dhe gjithkujt për katër ditë. Një shkëputje e vogël nga zhurma, nga rutina, nga pesha e përditshmërisë. Teksa numëroja fëmijët një nga një, (3 i kam, nuk janë shumë), kuptova se frika dhe paniku i nënave nuk shterojnë kurrë. Aty, pa ndonjë arsye të qartë, m’u kujtua një skenë nga filmi kur Kevin nga “I vetëm në shtëpi”, e pyet Trumpin për diçka. Nuk e di pse, por kjo më mbeti në mendje, atë ditë. Pasditja na gjeti në Zyrih. Sfida e parë ishte gjetja e një veture me qira. Jemi pesë anëtarë në familje dhe taksitë nuk na mbanin dot. Përmes një miku rashë në kontakt me një kompani rent-a-car-i. Pronari, Remzi Shala nga Krusha e Madhe, një shqiptar që me familje e kishte ndërtuar jetën larg, por me rrënjë të thella në vendlindje. “Bota është e vogël”, themi ne, sepse pas dy llafesh me Remziun kuptuam që kishim miq dhe familjarë të përbashkët. Madje, babai im kishte qenë mësuesi i nënës së tij. Ne dhe gjermanishtja nuk jemi në raportin më të mirë. Përveç fjalës “egal” që e kisha mësuar në Gjermani, kësaj here mësova edhe “strasse”, rrugë, mesova të kuptoj edhe si thuhej majtas e djathtas. Zëri i navigacionit ishte shoqëruesja jonë kryesore dhe mendoja se çfarë do të bëja po të udhëtoja në kohën e hartave të letrës. Pra me navigimin ia dolëm mirë. Disa herë i ngatërruam rrugët, por këto ngatërresa na dhuruan pamje të bukura dhe vende të reja për t’u njohur. Për ne të pestë, dy prej nesh, mua dhe tim shoqit, këto ngatërresat e vogla nga paniku fillestar po shndërroheshin në aventurë. Hoteli ku kisha prenotuar rastësisht doli që kishte si bashkëpronar një tjetër shqiptar. Nuk është thjesht rastësi, është model. Shqiptarët në Zvicër nuk janë vetëm diasporë; ata janë rrjet, ekonomi dhe strukturë që funksionon. Për fëmijët, jeta e turistit duket perfekte. Dy më të mëdhenjtë, pas çdo shëtitjeje, duke parë rregullin dhe zhvillimin, duke marrë frymë lirshëm nën ajrin e pastër dhe duke ndjerë qetësinë zvicerane, më thoshin: “Mamë, unë dua me jetu këtu.” Çmimet nuk ishin aq të shtrenjta sa mendohet zakonisht për Zvicrën. Ndoshta sepse realiteti i çmimeve në Kosovë ka ecur shumë përpara dhe shprehja se “Kosova është Zvicër” sot ka kuptim, të paktën kur flasim për çmime. Ditën e tretë po bëheshim gati të shkonim në një qendër skijimi, vetëm 800 metra larg hotelit, kur ndodhi ajo që nuk e planifikon kurrë. Dhimbja e dhëmbit. Më i vogli filloi të qante papritur. Panik. Dhëmbi dhemb gjithmonë në vendin dhe kohën më të papërshtatshme. I shkrova menjëherë Robert Markajt, pronarit të hotelit, nga Jahoci i Gjakovës. Brenda pak minutash na siguroi termin te një stomatolog në qytetin Rapperswil. Kisha vendosur të mos lexoja asnjë lajm. As kush hyri e kush s’arriti të prekë Kuvendin, e aq më pak politikën botërore. Por, meqë jam gazetare, ishte e pashmangshme. Sapo u takuam, Roberti më tha: “A e pe çka bëri Trump-i?” U ndjeva në siklet që nuk dija asgjë. I thashë jo. “Ka arrestuar presidentin e Venezuelës”, ma tha. M’u lidhën mendimet menjëherë. Dija vetëm që Maduro ishte populist, akuzohej nga Amerika për prodhim kokaine. Hapa telin, pashë fytyrën e presidentit të Amerikës dhe, çuditërisht, forma e tij më kujtoi Trumpin e vjetër, e njëjta si në skenën e ‘I vetëm në shtëpi’, me pallton e zezë dhe një shikim që secili e përkthen sipas vetes. Në klinikë shkova me Lizën, bashkëshorten e Robertit, një tjetër grua model për t’u ndjekur. Ajo ma aranzhoi terminin dhe më ndihmoi me gjuhën. Me shenjë më tregoi se shumica e stafit ishin shqiptare. Lexova emrat e katër vajzave shqiptare, nga ndihmëse stomatologjie deri te specializante. Një moment krenarie e pastër. Një dëshmi e heshtur se sa larg kanë arritur shqiptarët, jo vetëm në punë fizike, por në profesion, dije dhe përgjegjësi. Mbrëmja na gjeti sërish në Zyrih. U magjepsa më shumë nga pinguinët sesa nga gjirafa e rinoceronti, ndërsa turistët e vegjël që kisha me vete kishin nevojë për pak mish. E ku më mirë se në qendër të Zyrihut, te një restorant në pronësi të një tjetër gjakovari që kishte hedhur rrënjë aty, Astrit Nrecaj. Përveçse shef i shkëlqyer i kuzhinës, na fascinonte me pasionin e tij për aktivitetin dhe aventurën. Meqë vendlindjet i kishim afër, ai dinte çdo detaj për çdo shpellë, jo vetëm në Dukagjin, por kudo në Evropë. Kishte nisur edhe dy linja të reja prodhimi, të quajtura “Hynore”, verë dhe puro. Më tha se synimi i tij ishte ta bënte puron kosovare, jo kubane. Rrethi mbyllej bukur. Nga Prishtina në Zyrih, nga filmi i fëmijërisë te realiteti i diasporës, nga Kevini i vetëm në shtëpi te shqiptarët që nuk janë më vetëm askund. Dhe po, po nuk dite të flasesh shqip në Zvicër humbet. Folëm edhe për politikë. Takova Fatosin, Ardianin dhe Tonin, shqiptarë të suksesshëm që Kosovës ia dhanë hakun sa herë që iu desh. Por gjërat e thëna në Zvicër mbesin aty.