Derisa forcat e Hitlerit rrafshuan Evropën, Curt Bloch po shkruante gazetën subversive anti-naziste “The Underwater Cabaret”. Tani, të 95 numrat formojnë një ekspozitë të re satire dhe rebelimi.
I lindur në Dortmund në vitin 1908, Curt Bloch ishte i pari në familjen e tij që shkoi në universitet, duke studiuar drejtësi në kryeqytetin gjerman, i cili në atë kohë ishte qendra e skenës gumëzhitëse të kabareve avangarde, shkruan The Guardian, transmeton Klankosova.tv.
Curt ishte hebre dhe e kundërshtoi Hitlerin që në fillim. Në vitin 1933, kur Hitleri prezantoi një ligj që ndalonte hebrenjtë nga postet e shërbimit civil nëse nuk kishin luftuar në luftën e parë botërore, Bloch shkroi një përgjigje thumbuese për autoritetet, duke deklaruar se, jo, ai nuk kishte shërbyer në luftë që kur ishte vetëm pesë kur kishte shpërthyer.
Kur Gestapo trokiti, Curt ishte gati. Ai iku nga dritarja e katit të fundit me ca para që kishte fshehur dhe iku nëpër çatitë, duke arritur përfundimisht në Holandë.
Por ai shumë shpejt nuk do të ishte i sigurt as atje. Gjermanët pushtuan Holandën në vitin 1940 dhe shpejt filluan të persekutonin hebrenjtë aty. Në verën e vitit 1943, Bloch u strehua në hapësirën zvarritëse mbi papafingo të një shtëpie të vogël periferike në Enschede, në kufirin gjerman. Ishte këtu që ai filloi të prodhonte numrin e parë të revistës së tij.
Ai shkruante me stilolaps, bënte kolazhe nga prerjet dhe i lidhte faqet me dorë. Ai e quajti vëllimin e tij Kabareja nënujore duke iu referuar termit holandez për njerëzit e fshehur, "zhytës" dhe formës së preferuar të teatrit politik në Weimar Berlin. Miqtë e rezistencës holandeze ndihmuan në qarkullimin e Kabaresë Nënujore te rreth 30 "zhytës" të tjerë. Ata do ta kthenin këtë çështje një javë më vonë, kohë në të cilën Bloch kishte përgatitur një të re.
Krahas komenteve politike, Bloch botoi shkrime shumë personale. Nëna e tij Paula dhe motra e vogël Hélène e kishin ndjekur në Holandë dhe gjithashtu ishin fshehur. Në maj 1943 ata u arrestuan dhe u transportuan në Sobibor, ku u vranë. Curt e dinte se ato ishin kapur, por vetëm mund ta merrte me mend fatin e tyre. Ai i kushtoi disa poezi Helenës, njëra prej të cilave përmbante vargjet: "Qëndro e fortë kundër urrejtjes, tradhtisë dhe përbuzjes / Dhe kur lufta një ditë të marrë fund / Unë do të shkoj të të kërkoj."
Shkrimi i këtij lloj materiali ishte jashtëzakonisht i rrezikshëm: njerëzit që kapeshin duke u tallur me Hitlerin në atë kohë vriteshin.
Në total, Bloch prodhoi 95 revista. Numri i fundit është i datës 3 prill 1945. Në atë ditë Enschede sapo ishte çliruar dhe Bloch mund të largohej nga vendi i tij i fshehur. Ai u kthye në Amsterdam, ku takoi dhe u martua me një të mbijetuar të Aushvicit, Ruth Kan. Në vitin 1948 ata emigruan në ShBA. Curt vdiq në 1975.
●●●
AHSHKRIMI NGA
Albina Haxholli
Editorial nga Klan Kosova — ndjek kulturë dhe zhvillimet e tjera kryesore të vendit.