Analisti politik serb, Ivan Vejvoda ka dhënë një vlerësim kritik për situatën në Serbi, duke theksuar se vendi po përballet me një krizë të thellë demokratike dhe një përqendrim të pushtetit që ngjall krahasime shqetësuese historike.

Sipas tij, që nga 1 nëntori 2024, pas tragjedisë në Novi Sad, Serbia është ndarë në dy fronte të kundërta politike, ku pushteti kontrollon ritmin e zhvillimeve dhe shtyn zgjidhjen përmes zgjedhjeve.

“Vendimi për zgjedhjet mbahet në duart e presidentit Aleksandar Vuciq, çka tregon nivelin e lartë të kontrollit institucional. Kjo situatë nuk është shenjë e një demokracie funksionale,” deklaroi Vejvoda për N1.

“Pala që kërkon ndryshim detyrohet të presë dhe të tregojë durim strategjik, ndërsa institucionet nuk funksionojnë në mënyrë të pavarur.”

Ai thekson se lëvizja studentore dhe qytetare, e cila është zgjeruar në një front të gjerë opozitar, përballet me një sistem të centralizuar rreth një figure të vetme politike.

Duke komentuar standardet demokratike, Vejvoda tha se Serbia sot përkufizohet si një ‘autokraci e moderuar’.

"Ky nuk është vetëm perceptim i brendshëm, por vlerësim i institucioneve ndërkombëtare. Demokracia është në rënie të vazhdueshme.”

Ai kritikoi edhe proceset zgjedhore, duke theksuar kontrastin me vendet e Bashkimit Evropian.

“Ndryshe nga vendet e BE-së, ku zgjedhjet zhvillohen pa presion dhe pa dominimin e një lideri të vetëm, në Serbi kemi një sistem ku pushteti personalizohet dhe ku mungon barazia politike.”

Një nga deklaratat më të forta të Vejvodës lidhet me krahasimin e sotëm me të kaluarën politike të Serbisë.

“Është shqetësuese që sot Aleksandar Vuciq konsiderohet partner legjitim nga ndërkombëtarët, njësoj siç konsiderohej dikur Slobodan Milosghviq. Ky krahasim nuk është për t’u marrë lehtë – ai tregon se stabiliteti shpesh vihet përpara demokracisë.”

Ai shtoi se, ndonëse Vuçiq është zgjedhur në mënyrë legale, kjo nuk mjafton për të garantuar standarde demokratike.

“Legjitimiteti formal nuk mund të zëvendësojë mungesën e institucioneve të pavarura, lirisë së mediave dhe ndarjes së pushteteve.”

Vejvoda theksoi gjithashtu se Bashkimi Evropian është i vetëdijshëm për këto probleme dhe se kërkesat për reforma janë të qarta, por të papërmbushura.

“Në Bruksel është e qartë se me këtë mënyrë qeverisjeje nuk mund të arrihen standardet e sundimit të ligjit dhe demokracisë. Retorika pro-evropiane nuk përputhet me realitetin në terren.”

Analisti vlerëson se Serbia ndodhet në një moment vendimtar, ku përballja mes një pushteti të centralizuar dhe një lëvizjeje qytetare në rritje do të përcaktojë drejtimin e ardhshëm të vendit.