Të hënën e kaluar në Shtëpinë e Bardhë, presidenti Donald Trump deklaroi se shkatërrimi i kapaciteteve raketore të Iranit ishte një nga objektivat kryesore të sulmeve amerikane ndaj vendit.

Megjithatë, identifikimi dhe shkatërrimi i gjithë arsenalit iranian të raketave balistike, si dhe i impianteve të tyre të prodhimit, mund të rezultojë veçanërisht i vështirë për ushtritë e SHBA-së dhe Izraelit, të cilat nisën sulmet e përbashkëta ndaj Iranit më 28 shkurt.

Sulmet ajrore vetë nuk mund të “zhdukin” planet dhe njohuritë teknike për ndërtimin e këtyre armëve. Irani ka treguar aftësi për të siguruar pajisjet e nevojshme për të rifilluar linjat e prodhimit, duke vendosur të paktën disa prej tyre në mënyrë të nën-tokës në impiante të fortifikuara.

Iranianët gjithashtu kanë treguar se mund të çmontojnë raketat e tyre balistike në pjesë më të vogla, të cilat transportohen më lehtë në mënyrë të fshehtë tek forcat proxy, dhe më pas ribashkohen për përdorim, një faktor që e bën edhe më të vështirë identifikimin e të gjitha raketave.

Të dhënat nga janari treguan se pas luftës 12-ditore të muajit qershor të kaluar, Irani kishte rindërtuar në masë programin e tij të raketave balistike. Komanda Qendrore e SHBA-së (U.S. Central Command) njoftoi të dielën se kishte përdorur bombarduesit stealth B-2 për të goditur “impiante raketash balistike” me bomba 2.000 paund.

Gjenerali Dan Kane pranoi të hënën se këto impiante ndodheshin nën tokë.

Për dekada, Irani ka zhvilluar një gamë të gjerë raketash që mund të godasin objektiva shumë larg kufijve të tij, duke përfshirë raketa balistike që fluturojnë lart në atmosferë dhe më pas shfrytëzojnë gravitetin për të arritur shpejtësi shumë herë më të larta se ajo e zërit.

Raketa balistike me rreze më të madhe e Iranit mund të godasë objektiva deri në rreth 1.931 kilometra larg.

Në 2019, Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes (Defense Intelligence Agency) raportoi se Irani kishte “arsenalin më të madh dhe më të larmishëm të raketave balistike në Lindjen e Mesme”.

Të dielën, Izraeli pretendoi se kishte shkatërruar rreth 200 lansues raketash balistike iraniane dhe kishte shkaktuar dëme në dhjetëra të tjera, por forcat iraniane vazhdojnë të lëshojnë raketa balistike drejt vendeve fqinje. Në Uashington, të hënën, sekretari i Shtetit Marco Rubio deklaroi se SHBA do të vazhdojë të godasë Iranin deri në arritjen e objektivave, përfshirë shkatërrimin e kapaciteteve balistike iraniane.

Tom Caraco, tha në një intervistë: “Ushtria po bën çdo gjë për t’i goditur këto objekte. Ka shumë gjasa që kemi një ide të mirë se ku ndodhen, por mundësia për t’i neutralizuar të gjitha dhe më pas për të verifikuar pas sulmit se i ke goditur, do të jetë e vështirë, sidomos nga ajri.”

Ai shtoi se eliminimi i raketave nën-tokës dhe i impianteve të prodhimit mund të kërkojë dërgimin e forcave speciale amerikane ose izraelite në terren për të inspektuar lokacione të njohura ose të dyshuara.

Nga 1987 deri në 2019, SHBA ishin të lidhura nga Traktati i Raketimeve Bërthamore me Rreze Mesatare (INF), dhe si rezultat, lanë shumë raketa jo-bërthamore të Pentagonit. Pas tërheqjes së SHBA dhe Rusisë nga traktati, Pentagonit i është dhënë mundësia të zhvillojë raketa të reja balistike si Precision Strike Missile, e cila testimisht ka fluturuar përtej kufirit 499 km, që më parë ishte i ndaluar.

Ndryshe nga SHBA, Irani, që nuk ishte kurrë palë e traktatit INF, ka ndërtuar një arsenal raketash balistike të kategorizuara si “afër-rreze” (48–306 km), “rreze të vogël” (306–998 km) dhe “rreze mesatare” deri në 1.996 km.

Në fjalimin e tij për Gjendjen e Unionit, Donald Trump shprehu shqetësimin se Irani mund të zhvillojë raketa balistike ndërkontinentale (ICBM), por vlerësimet e inteligjencës amerikane thonë se Irani është të paktën një dekadë larg zhvillimit të ICBM.

Raporti i 2019 nga DIA shpjegonte se Irani zhvillon raketa pjesërisht sepse nuk ka një aviacion modern. Raketat ofrojnë aftësi sulmi të largët për të parandaluar kundërshtarët në rajon, veçanërisht SHBA, Izraeli dhe Arabia Saudite, nga sulmi ndaj Iranit.

Një nga shembujt më të qartë të programit raketor iranian është kapja e anijeve të vogla që transportonin armë në mënyrë të paligjshme për luftëtarët Huthi në Jemen.

Sipas një raporti të DIA në shkurt 2024, midis 2015 dhe 2023, forcat amerikane dhe yemenite kapën 18 anije që transportonin armë iraniane, përfshirë raketa balistike, drejt Huthive. Arsenalit të Huthive i përkisnin raketa iraniane Fateh-110 (306 km), Qiam-1 (1.207 km) dhe Shahab-3 (1.931 km).

Raporti i 2019 i DIA theksonte se dëshira e Teheranit për një “balancë strategjike” kundër SHBA mund të çojë në një përpjekje për zhvillimin e ICBM në të ardhmen.

Fokusimi në identifikimin dhe shkatërrimin e raketave balistike nga ajri nuk është i ri për Pentagonin. Gjatë Operacionit Desert Storm në 1991, ushtria amerikane krijoi një skuadër speciale për të lokalizuar raketat e vogla irakiane “Scud”, por përpjekja pati “sukses të vogël” sipas një raporti të CIA. Piloti aleat, thuhet në raport, “kishte optimizëm të tepruar” për suksesin e misioneve të ndjekjes së Scud. /Panorama