Gjykata e Apelit e ka aprovuar pjesërisht si të bazuar ankesën e mbrojtjes së të akuzuarit Zhivojin Neshiq, duke ia ulur dënimin nga 15 në 13 vjet burgim për dhunim seksual gjatë luftës në Kosovë.

Gjykata Themelore në Prishtinë e kishte shpallur fajtor Neshiqin dhe e kishte dënuar me 15 vjet burgim, raporton “Betimi për Drejtësi”

“APROVOHET pjesërisht si e bazuar ankesa e mbrojtësit të akuzuarit Zhivojin Neshic dhe NDRYSHOHET aktgjykimi i Gjykatës Themelore në Prishtine – Departamenti Special, PS.nr.71/2024 i datës 17.06.2025, përkitazi me vendimin mbi dënimin, ashtu që Gjykata e Apelit të akuzuarin Zhivojin Neshic për veprën penale për të cilën është shpall fajtor i shqipton dënim me burgim në kohëzgjatje prej 13 (trembëdhjetë) viteve”, thuhet në vendimin e Apelit të përpiluar më 17 mars 2026.

Apeli e ka hudhur si të palejuar ankesën e përfaqësueses së palës së dëmtuar, avokates Makifete Saliuka e paraqitur kundër aktgjykimit të Themelores. Po ashtu, pjesa tjetër e ankesës së mbrojtësi i të akuzuarit Neshiq, avokatit Millosh Deleviq u refuzua si e pabazuar, ndërsa pjesa tjetër të aktgjykimit mbetet e pandryshuar.

Kundër aktgjykimit të Themelores, ankesë kishet paraqitur mbrojtësi i të akuzuarit Neshiq, avokati Millosh Deleviq për shkelje esenciale të dispozitave të procedurës penale, vërtetimit të gabuar dhe jo të plotë të gjendjes faktike dhe shkeljes së Ligjit Penal. Ka propozuar që Apeli ta lirojë të akuzuarin në mungesë të provave apo lëndën ta kthejë në rigjykim.

Përfaqësuesja e palës së dëmtuar, avokatja Makifete Saliuka, ka parashtruar ankesë për shkak të zbatimit të gabuar të Ligjit Penal lidhur me sanksionin penal, duke propozuar të ndyshohet aktgjykimi i Themelores në pjesën që ka të bëjë me shqiptimin e dënimit dhe që ta dënojë Neshiqin me 20 vjet burgim.

Prokuroria e Apelit përmes parashtresës ka propozuar që ankesa e avokatiit Deleviq të refuzohet si e pabazuar, ndërsa të aprovohet ankesa e avokates Saliuka dhe të akuzuarit t’i shqiptohet dënim me burgim prej 20 vitesh.

Sipas pretendimeve ankimore të avokatit Deleviq, gjykata e shkallës së parë nuk i vlerësoi siç duhet të gjitha faktet vendimtare të këtij rasti. Sipas mbrojtjes, Themelorja ka pranuar versionin e mëvonshëm të deklarimit të viktimës, duke ndryshuar kualifikimin ligjor të veprës penale nga tentativa në vepër penale të përfunduar, pa dëshmi mjekësore apo prova tjera objektive.

Po ashtu, mbrojtja kishte pretendenduar se gjykata e shkallës së parë ka shkel Ligjin Penal, pasi që nuk ka individualizim të veprimeve të të pandehurit dhe as prova të cilat vërtetojnë dashjen e tij, dhe se vetëm prania e tij në uniformë dhe rrethanat e përgjithshme të konfliktit nuk janë të mjaftueshme.

Në ankesën e mbrojtjes janë theksuar edhe pretendimet për shkeljet esenciale të procedurës, në mungesë të arsyeve të qarta dhe të plota mbi faktet vendimtare, identifikimet e kryera pa praninë e mbrojtjes, kontradikta në deklaratat e dëshmitarëve dhe mungesës së provave objektive për inkriminim të të pandehurit, duke propozuar që aktgjykimi i shkallës së parë të anulohet dhe çështja të kthehet në rigjykim.

Në pretendimet ankimore të saj, avokatja Makifete Saliuka ka konsideruar se dënimi është tejet i butë dhe nuk përkon me peshën e veprës penale, pasojat dhe dëmin e shkaktuar.

Cilat janë gjetjet e Apelit?

Sipas aktgjykimit të nxjerrë nga Gjykata e Apelit, janë të pabazuara pretendimet e avokatit Deleviq se dispozitivi i aktakuzës dhe aktgjykimit është i paqartë, bie ndesh me arsyetimin, mungojnë arsyet mbi faktet vendimtare, si dhe se arsyet janë kontradiktore apo të vlerësuara gabimisht, veçanërisht në raport me shkeljet procedurale.

Kolegji i kësaj Gjykate ka vlerësuar se dispozitivi përmban përshkrim të mjaftueshëm të elementeve faktike dhe juridike të veprës penale “Krime lufte kundër popullsisë civile”, dhe se konkludimi i gjykatës së shkallës së parë është mbështetur në prova dhe dëshmi që inkriminojnë veprimet e të akuzuarit.

Tutje, pretendimet e mbrojtjes se deklaratat e dëshmitarëve dhe procedura e identifikimit janë realizuar pa praninë e mbrojtësit, Apeli i ka vlerësuar si të pabazuara.

Mbrojtja në pretendimet ankimore ndaj aktgjykimit të Themelores ka pretrenduar se deklarimet e viktimës në periudha të ndryshme kohore përmbajnë kundërthënie thelbësore. Por, Kolegji i Apelit ka vlerësuar se dëshmia e dëshmitares – të dëmtuarës D1., karakterizohet nga qartësia, pasi faktet dhe rrethanat tregohen në përputhje me kronologjinë e zhvillimit dhe logjikën jetësore të ngjarjes. Andaj, këto pretendime nuk qëndrojnë.

Gjithashtu, Apeli i ka vlerësuar si të pabazuara pretendimet ankimore të mbrojtjes se identifikimi i të akuzuarit nga ana e viktimës dhe dëshmitarëve është i pasigurt dhe i pambështetur në prova të mjaftueshme.

“Nga analiza kronologjike e provave të administruara në këtë çështje rezulton se identiteti i të pandehurit është përmendur dhe konfirmuar në mënyrë konsistente gjatë gjithë fazave të procedurës”, thuhet në vendimin e Apelit.

Po ashtu, edhe pretendimi për kontradiktë në deklarimet e viktimës lidhur me tentativën apo dhunimin e përfunduar, Kolegji i Apelit ka vlerësuar se nuk qëndron. Kurse për mungesë dëshmish mjekësore, Apeli ka vlerësuar se nuk është rrethanë që përjashton vërtetimin e veprës penale.

“Gjykata e Apelit thekson se mungesa e provave mjekësore nuk përbën rrethanë që përjashton mundësinë e vërtetimit të veprës penale të dhunimit gjatë konfliktit të armatosur. Prandaj, marrë parasysh të lartcekurat, Gjykata e Apelit konstaton se nuk ekziston asnjë mangësi në vërtetimin e gjendjes faktike dhe asnjë rrethanë që do të krijonte dyshim të arsyeshëm mbi përfundimet e gjykatës së shkallës së parë, për çka pretendimet ankimore të mbrojtjes në këtë drejtim refuzohen në tërësi si të pabazuara”, thuhet në vendim.

Të pabazuara, shkalla e dytë i gjen edhe pretendimet e mbrojtjes për shkelje të Ligjit Penal, dispozitave të Kodit të Procedurës Penale, me të cilat pretendohet se gjykata e shkallës së parë nuk ka vërtetuar elementet përbërëse të veprës penale dhe nuk ka individualizuar veprimet e të akuzuarit.

“Nga këto rrethana faktike siç janë deklarimet e viktimës dhe dëshmitarëve tjerë vërtetohet se i pandehuri Zhivojin Neshiq ka qenë pjesëtar i forcave policore serbe”, ka theksuar Apeli.

Sipas Apelit, nga rrethanat e vërtetuara ka rezultuar se i akuzuari ka vepruar me dashje dhe me vetëdije.

“Në aspektin subjektiv, nga rrethanat e vërtetuara rezulton se i pandehuri Zhivojin Neshiq ka vepruar me dashje, duke qenë i vetëdijshëm për natyrën e veprimeve të tij dhe për pasojat e tyre ndaj një personi civil të pambrojtur”, thuhet ne këtë aktgjykim.

Rrjedhimisht, sipas këtij aktgjykimi, Gjykata e Apelit ka konstatuar se gjykata e shkallës së parë ka zbatuar drejt Ligjin Penal dhe se në rastin konkret janë vërtetuar të gjitha elementet përbërëse të veprës penale “Krime lufte kundër popullatës civile”.

“Gjykata e Apelit konstaton se gjykata e shkallës së parë ka vërtetuar drejtë dhe në mënyrë të plotë gjendjen faktike, ka bërë vlerësim të drejtë dhe të gjithanshëm të provave të administruara gjatë shqyrtimit gjyqësor dhe ka zbatuar drejt ligjin penal”, vlerëson Apeli.

Ndërsa, sa i përket vendimit mbi dënimin, Apeli thekson se mbrojtja e të akuzuarit në ankesë nuk ka paraqitur pretendime të drejtpërdrejta lidhur me lartësinë e dënimit të shqiptuar nga gjykata e shkallës së parë, por ka kërkuar lirimin e të pandehurit nga dënimi duke kontestuar fajësinë e tij, përkatësisht duke pretenduar vërtetim të gabuar dhe jo të plotë të gjendjes faktike, si dhe shkelje të Ligjit Penal.

“Gjykata e Apelit e konsideron të drejtë këtë vlerësim të gjykatës së shkallës së parë, duke pasur parasysh se veprat e dhunës seksuale gjatë konfliktit të armatosur përbëjnë shkelje të rënda të së drejtës ndërkombëtare humanitare dhe cenim serioz të integritetit fizik dhe psikologjik të viktimave. Rrethanat konkrete të kryerjes së veprës, mënyra e ushtrimit të dhunës dhe pozita e viktimës si person civil i pambrojtur gjatë konfliktit të armatosur, përbëjnë elemente që e rrisin shkallën e rrezikshmërisë shoqërore të veprës penale”, thuhet në vendimin e Apelit.

Në vendimin e Apelit thuhet se në procesin e individualizimit të dënimit, kjo gjykatë mori parasysh edhe rrethanat që lidhen me personalitetin dhe sjelljen e të pandehurit, përfshirë edhe sjelljen e tij pas kryerjes së veprës penale, dhe në këto rrethana ka vlerësuar edhe kohëzgjatjen e dënimit me burgim.

Sipas Apelit, nga shkresat e lëndës nuk rezulton se i akuzuari pas kryerjes së veprës penale ka qenë i përfshirë në kryerjen e veprave të tjera penale të natyrës së njëjtë apo të ngjashme.

“Gjykata e Apelit vlerëson se një dënim me burgim në kohëzgjatje prej 13 (trembëdhjetë) vite është proporcional me shkallën e fajësisë së të pandehurit, me rrethanat konkrete të kryerjes së veprës penale dhe me nevojën për të shprehur dënimin shoqëror ndaj veprimeve që përbëjnë shkelje të rënda të së drejtës ndërkombëtare humanitare”, thuhet në vendim.

Kurse, për ankesën e përfaqësueses së palës së dëmtuar, Apeli gjeti se ankesa nuk është e lejuar dhe si të tillë e hudhi poshtë.

“…ankesa e palës së dëmtuar në rastin konkret është e palejuar, ngase vepra penale për të cilën është dënuar i akuzuari, nuk hyn në kategorinë e veprave penale për të cilat lejohet ankesa e të dëmtuarit, andaj edhe kolegji penal i kësaj gjykate këtë ankesë e hedhi poshtë si të palejuar”, vlerëson Apeli.

Kolegji konstaton se nuk është bërë balancim i plotë i rrethanave individuale të rëndësishme për individualizimin e dënimit, veçanërisht në raport me rolin konkret dhe shkallën individuale të përgjegjësisë së të pandehurit, andaj ndryshoi aktgjykimin vetëm në pjesën e dënimit.

Gjykata Themelore në Prishtinë më 17 qershor 2025 ka shpallur aktgjykim dënues ndaj Zhivojin Neshiqit, duke e dënuar me 15 vjet burgim për krime lufte ndaj popullatës civile në Kosovë, saktësisht për dhunim seksual ndaj një viktime.

Gjykimi ndaj të akuzuarit kishte filluar më 11 shtator 2024, e i cili gjykim nga shkalla e parë ishte mbajtur i mbyllur për publikun, me qëllim të ruajtjes së informacioneve dhe jetës personale të të dëmtuarës.

Ndryshe, në fillim të seancës fillestare më 11 shtator 2024, gjykatësja Violeta Namani-Hajra kishte bërë të ditur se sipas aktakuzës së Prokurorisë Speciale të Republikës së Kosovës (PSRK) të datës 26 gusht 2024, Zhivojin Nesiq akuzohet se në bashkëkryerje ka kryer veprën penale “Krime lufte kundër popullsisë civile” nga neni 142 lidhur me nenin 22 të Ligjit Penal Jogosllav, aktualisht e inkriminuar si “Krime kundër njerëzimit” nga neni 143 paragrafi 1, nën paragrafi 1.6 dhe 1.11 lidhur me nenin 31 të Kodit Penal të Republikës së Kosovës.