Turizmi mund të sjellë përfitime të mëdha për komunitetet e vogla, por vitet e fundit kanë treguar se popullariteti mes turistëve ndërkombëtarë mund të jetë njëkohësisht bekim dhe mallkim.

Kështu duket se ndihen banorët e fshatit Vlkolínec në Sllovakinë qendrore. Fshati u përfshi në listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në vitin 1993 dhe konsiderohet një vendbanim shumë i ruajtur me 45 ndërtesa, që pasqyrojnë tiparet tradicionale të një fshati të Europës Qendrore, me shtëpi druri tipike për zonat malore.

Megjithatë, numri i banorëve është përgjysmuar gjatë tre dekadave të fundit. Sot, vetëm 14 persona jetojnë aty, ndërsa rreth 100 mijë turistë vizitojnë fshatin çdo vit.

Problemi nuk lidhet vetëm me numrin e turistëve, por me sjelljen e tyre. Një banor tha se UNESCO e ka kthyer fshatin në një “kopsht zoologjik turistik”, duke shtuar se jeta e tyre po “shtypet” nga turmat. Janë raportuar sjellje antisociale, si fotografimi i fshehtë përmes dritareve apo hyrja në kopshte private.

Ironikisht, tërheqja kryesore e fshatit është fakti që është një vend i banuar dhe jo një muze në ajër të hapur. Sipas banorëve, rregullat e rrepta të UNESCO-s e bëjnë të vështirë jetën e përditshme, duke kufizuar aktivitete si kultivimi i tokës apo mbajtja e kafshëve shtëpiake.

Disa banorë madje kërkojnë që fshati të hiqet nga lista e UNESCO-s, duke besuar se kjo do të përmirësonte cilësinë e jetës së tyre.

Megjithatë, UNESCO nuk mban gjithë përgjegjësinë. Organizata ka theksuar se fshati është i ndjeshëm ndaj ndikimit të turizmit, por edhe ndaj rritjes së pronarëve të përkohshëm që blejnë prona për përdorim rekreativ.

Ndërkohë, në shumë vende të tjera, statusi i UNESCO-s shihet si një vlerë e madhe. Në disa raste, ai konsiderohet si mekanizmi kryesor për identifikimin, mbrojtjen dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore dhe natyrore.