Bashkimi Europian dhe India kanë njoftuar një marrëveshje historike tregtare pas gati dy dekadash negociata me ndërprerje, duke synuar thellimin e lidhjeve ekonomike në një moment tensioni me Shtetet e Bashkuara.

Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, e quajti marrëveshjen “marrëveshja e marrëveshjeve”, ndërsa kryeministri indian Narendra Modi e cilësoi atë “historike”. 

Marrëveshja do të lejojë tregtinë e lirë të mallrave mes bllokut prej 27 shtetesh të BE-së dhe Indisë, vendi më i populluar në botë. Së bashku, dy palët përbëjnë rreth 25% të PBB-së globale dhe një treg prej rreth dy miliardë njerëzish.

Ulje tarifash dhe hapje tregjesh

Pakti pritet të ulë ndjeshëm tarifat dhe të zgjerojë aksesin në tregjet për të dyja palët. BE-ja tha se do të eliminohen tarifat për shumicën e eksporteve të kimikateve, makinerive dhe pajisjeve elektrike, si dhe për avionët dhe anijet kozmike, përmes uljeve graduale.

Veçanërisht, tarifat për makinat, që aktualisht arrijnë deri në 110%, do të ulen në 10% për një kuotë prej 250 mijë makinash, shumë më e lartë se kuota e dhënë Britanisë së Madhe në marrëveshjen e vitit të kaluar.

Nga ana tjetër, India do të ketë akses preferencial në tregun Europian për tekstilet, lëkurën, produktet detare, artizanatin, gurët e çmuar dhe bizhuteritë. Tarifat për çaj, kafe, erëza dhe ushqime të përpunuara do të reduktohen ose hiqen, ndërsa sektore sensitive si qumështi, drithërat dhe bujqësia janë mbrojtur.

Konteksti gjeopolitik: presioni nga SHBA

Marrëveshja vjen në një moment presioni ekonomik dhe gjeopolitik nga SHBA. India po përballet me tarifa 50% të vendosura nga Presidenti Donald Trump, ndërsa BE-ja ka qenë në tension me Uashingtonin për çështjen e Groenlandës dhe politikën tregtare.

Von der Leyen tha se marrëveshja është “një mesazh i fortë se bashkëpunimi është përgjigjja më e mirë ndaj sfidave globale”, ndërsa Presidenti i Këshillit Europian, António Costa, theksoi se pakti dërgon një sinjal politik kundër proteksionizmit dhe tarifave. Qartazi këto mesazhe shkojnë për Donald Trump-in.

Lëvizje e gjerë strategjike

Përveç tregtisë, BE dhe India po avancojnë negociata për bashkëpunim në siguri, mbrojtje dhe klimë. Ministri indian i Mbrojtjes, Rajnath Singh, tha se palët po punojnë për integrimin e zinxhirëve të furnizimit dhe zhvillimin e kapaciteteve ushtarake.

Marrëveshja duhet të miratohet nga Parlamenti Europian dhe Këshilli Europian përpara nënshkrimit formal, që pritet më vonë gjatë vitit.

Një marrëveshje pas 20 vitesh negociata

Bisedimet nisën në vitin 2007, por u bllokuan në 2013 për shkak të mosmarrëveshjeve mbi aksesin në treg dhe rregulloret. Negociatat u rifilluan në vitin 2022 dhe u finalizuan përpara vizitës së liderëve Europianë në Delhi.

BE-ja është partneri më i madh tregtar i Indisë për mallrat, me tregti dypalëshe prej 136 miliardë dollarësh në 2024–2025. Marrëveshja vjen gjithashtu teksa India dhe BE kërkojnë tregje alternative për eksportuesit e tyre.

Marrëveshja BE–Indi është jo vetëm ekonomike, por strategjike: një sinjal i qartë se dy blloqe të mëdha po pozicionohen kundër proteksionizmit amerikan dhe po ndërtojnë arkitekturë alternative tregtare globale.