Bashkimi Evropian hyn në një fazë të re, duke avancuar drejt zbatimit të Ligjit të ri për Përshpejtimin Industrial (IAA), projekt-drafti i të cilit u publikua nga Politico.

Kjo nismë konsiderohet veçanërisht e rëndësishme, pasi pasqyron ndryshimin strategjik të qasjes së BE-së ndaj investimeve të huaja, sidomos atyre nga Kina, në një kohë kur sfidat gjeopolitike po marrin gjithnjë e më shumë peshë.

Edhe pse në fokus duket se është Pekini, mënyra si është hartuar projektligji dërgon një mesazh të qartë institucional edhe drejt Washington.

Përcaktimi i “Prodhuar në BE”

Përmes planit të IAA-së, BE në thelb sinjalizon se synon të riformësojë rregullat e lojës në tregtinë ndërkombëtare, duke futur konceptin e “partnerëve të besueshëm”. Kjo nënkupton se mbështetja ndaj vendeve si Mbretëria e Bashkuar dhe Japonia shoqërohet paralelisht me synimin strategjik për të vendosur barriera ndaj investimeve që vijnë nga Kina.

Kufizimet për investimet e huaja direkte do të prekin vendet që zotërojnë mbi 40% të prodhimit global në sektorë jetikë si bateritë, automjetet elektrike dhe teknologjitë e energjisë së rinovueshme.

Vlen të theksohet se liderët evropianë u mblodhën në një takim në kullën Alden Biesen në Belgjikë për të hartuar strategji përballë rënies ekonomike dhe industriale të BE-së, në një kontekst ku Kina dominon eksportet dhe Shtetet e Bashkuara ruajnë epërsi teknologjike.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, synoi të gjejë ekuilibrin mes prirjeve të forta proteksioniste të Franca dhe kërkesave të Gjermania dhe Italia për një hapje më të madhe ndaj vendeve të treta.

Blloku Itali – Gjermani dhe prapaskenat diplomatike

Gjatë diskutimeve, kryeministrja italiane Giorgia Meloni theksoi se qëndrimet e saj janë në linjë me ato të kancelarit gjerman Friedrich Merz. Kjo mbështetje publike sinjalizon përpjekje për harmoni dhe bashkëpunim, megjithëse dallimet mbeten pjesë e realitetit kompleks politik evropian.

Në sfond qëndron shqetësimi se IAA mund ta izolojë Francën, ndërsa ministrja britanike e Financave, Rachel Reeves, ka theksuar nevojën që vendi i saj të përfshihet në kuadrin e ri “Prodhuar në BE”.

Liderët evropianë duket se po afrohen drejt një konsensusi të dyanshëm mbi konceptin e “preferencës evropiane”, duke shqyrtuar mënyrat se si ajo mund të forcojë tregun e përbashkët dhe të rikthejë konkurrueshmërinë.

Megjithatë, mbeten të pandryshuara balancat e brendshme që shpesh e kanë çuar BE-në në ngërç, duke u dhënë hapësirë Washington-it, Pekinit dhe, para vitit 2022, Moskë-s të përfitojnë nga situata.

Shqetësime nga bizneset kineze

Rrjedhja e fundit e informacionit mbi IAA ka ngjallur shqetësime në qarqet e biznesit kinez. Dhoma Kineze e Tregtisë në BE ka paralajmëruar se propozimet e reja mund të lëkundin besimin e investitorëve kinezë dhe të krijojnë sfida praktike.

Kërkesat për bashkëpunim të detyrueshëm me kompani vendase, që në disa raste nuk janë ekonomikisht apo teknologjikisht të qëndrueshme, mund të komplikojnë planifikimin afatgjatë. Një element kyç i projektligjit mbetet përdorimi i prokurimit publik.

Von der Leyen është shprehur në favor të nevojës që qeveritë evropiane të preferojnë produkte vendase me cilësi të lartë, në vend të alternativave të huaja të subvencionuara. Mesazhi është i qartë: BE synon të investojë në zhvillimin e brendshëm, duke minimizuar ekspozimin e vetëdijshëm ndaj varësive të jashtme.

Perspektiva dhe e ardhmja

Zbatimi praktik i IAA-së do të kërkojë monitorim të kujdesshëm dhe koordinim të ngushtë mes shteteve anëtare. Samiti i ardhshëm i 19-20 marsit pritet të përcaktojë hapat e radhës dhe qasjen diplomatike të BE-së. Edhe pse theksohet nevoja për unitet, arritja e një vije të përbashkët veprimi mbetet një nga sfidat më të mëdha.

Ristrukturimi i strategjisë industriale evropiane mund të përcaktojë jo vetëm të ardhmen ekonomike të BE-së, por edhe pozicionin e saj në arenën globale. Në thelb, Evropa synon një planifikim shumëdimensional për të mbrojtur interesat e saj, duke ruajtur njëkohësisht partneritetet me vendet që ndajnë të njëjtat vlera.

Ligji për Përshpejtimin Industrial vjen në një moment kritik dhe mund të shënojë fillimin e një epoke të re për BE-në. Megjithatë, rreziku më i madh mbetet ai i brendshëm: aftësia e Unionit për të kapërcyer ndasitë dhe për të vepruar me një zë të vetëm në një botë që ndryshon me ritme të shpejta./politico