Pas dëbimit të qindra diplomatëve nga Evropa, inteligjenca ruse është zhvendosur nga spiunazhi profesional në përdorimin e rekrutëve të pambrojtur për sabotim të nivelit të ulët dhe operacione shkatërruese.

Ky rrjet “i disponueshëm”, që vepron me trajnim minimal, përqendrohet në krijimin e panikut, shfrytëzimin e përçarjeve sociale dhe minimin e mbështetjes për Ukrainën.

Sipas raportit të Politico Europe, ky ndryshim pasqyron erozionin e infrastrukturës tradicionale të inteligjencës së Rusisë pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Moska.

Në vitin 2024, vendet evropiane kishin dëbuar rreth 600 diplomatë rusë.

Rezultati ka qenë një largim nga oficerët e trajnuar që vepronin nën mbulesë diplomatike dhe drejt rekrutimit të refugjatëve, migrantëve, studentëve dhe grupeve të tjera për operacione inteligjence, sabotimi dhe ndikimi brenda vendeve të NATO-s.

Si funksionon rekrutimi

Rasti i “Ivanit”, një student 21-vjeçar nga Moska, tregon se si funksionon sistemi.

Ai u ndalua në një aeroport, ku thuhet se oficerët e FSB-së përdorën të dhëna personale – duke përfshirë borxhet dhe informacione rreth familjes së tij – për të identifikuar pikat e presionit. Më pas atij iu dha një zgjedhje: të bashkëpunonte ose të përballej me deri në 15 vjet burg për akuza ekstremizmi.

Ajo që pasoi nuk ishte një mjeshtëri dramatike spiunazhi, por kontroll i qëndrueshëm. Për më shumë se dy vjet, agjentët e spiunazhit i përzien kontaktet e rastësishme dhe urimet e festave me kërcënime, duke përfshirë edhe paralajmërime që të mos i detyronin ta “ndiqnin” atë.

Ata donin informacion të detajuar mbi figurat e opozitës ruse në mërgim në Evropë, duke përfshirë emrat e zyrtarëve të huaj, mësuesve dhe të tjerëve që ndihmonin disidentët të vendoseshin jashtë vendit.

Pse Moska e përdor këtë model

Ekspertët thonë se ky ndryshim shërben për më shumë se një qëllim.

Një qëllim është infiltrimi: mbajtja nën vëzhgim e grupeve të mërgimtarëve dhe sigurimi që ata të mos shndërrohen në një kërcënim serioz politik.

Tjetra është destabilizimi. Edhe kur rekrutë të tillë ekspozohen ose arrestohen, dëmi mund të funksionojë ende në favor të Moskës duke nxitur dyshime brenda komuniteteve në mërgim dhe midis aktivistëve dhe qeverive evropiane.

Kjo e bën sistemin efektiv në një mënyrë të ndryshme. Është më i lirë se spiunazhi tradicional, më i vështirë për t’u ndjekur dhe shpesh synon më pak vjedhjen e sekreteve të mëdha shtetërore sesa përhapjen e frikës, gërryerjen e besimit dhe dobësimin e mbështetjes për Ukrainën.

Siç argumenton analisti i sigurisë Andrei Soldatov, këta rekrutë trajtohen si të padobishëm. Nëse ia dalin mbanë, Rusia merr informacione. Nëse kapen, ata prapë mund të thellojnë paranojën dhe përçarjen midis kritikëve të Kremlinit jashtë vendit.

Sidoqoftë, për Moskën, operacioni mund të konsiderohet ende si një sukses. /The Geopost