Gjykata Kushtetues e Republikës së Kosovës ka publikuar sot aktgjykimin e plotë për rastin e ankesës së Listës Serbe për zgjedhjen e Nenad Rashiq si nënkryetar i Kuvendit të Kosovës nga komuniteti serb. Kushtetuesja me shumicë votash ka konsideruar se ky vendim i datës 10 tetor 2025 është në kundërshtim me paragrafin 4 të Nenit 67 për Zgjedhjen e Kryetarit dhe nënkryetarëve dhe gjithashtu në kundërshtim me nënpargarfin 1 të paragrafit 6 dhe nënparagrafin 7 të nenit 12 të Rregullores së Kuvendit të Kosovës, shkruan Gazeta Express.
Kushtetuesja në vendimin e plotë të saj ka listuar të gjitha veprimet e ndërmarra në Kuvendin e Republikës së Kosovës kur është zgjedhur Nenad Rashiq nënkryetar. Sipas Gjykatës, vendosja në funksion e mekanizmit të shortit ndodh vetëm në momentin kur refuzohet propozimi i një emri për nënkryetar.
Kushtetuesja thekson se Rashiq s’është propozuar nga shumica e deputetëve të komunitetit serb dhe nuk ka pasur refuzim nga ana e deputetëve të Listës Serbe për të shfrytëzuar këtë të drejtë
“Për pasojë, Gjykata vlerëson se zgjedhja e deputetit z. Nenad Rašić në pozitën e nënkryetarit të Kuvendit (i) nuk ka ardhur si propozim nga shumica e deputetëve nga radhët e komunitetit Serb, si dhe (ii) nuk ka pasur refuzim për të shfrytëzuar këtë të drejtë nga ana e shumicës së deputetëve nga radha e komunitetit Serb”, thuhet në vendim.
Gjykata Kushtetuese gjithashtu rikujton se Kuvendi konsiderohet i konstituuar kur zgjedhen të gjithë nënkryetarët.
"Lidhur me këtë, Gjykata përmes praktikës gjyqësore ka theksuar se hapi i parë në formimin e institucioneve kushtetuese pas zgjedhjeve, sikurse është përcaktuar në Kushtetutë, përkatësisht pas shpalljes zyrtare të rezultatit të zgjedhjeve, është konstituimi i Kuvendit, i cili bazuar në paragrafin 1 të nenit 66 të Kushtetutës, duhet të përmbushet me sukses brenda 30 (tridhjetë) ditëve nga data e shpalljes zyrtare të rezultateve të zgjedhjeve, përmes përmbushjes të të gjitha elementeve thelbësore të konstituimit, përfshirë zgjedhjen e Kryetarit/es sipas paragrafit 2 të nenit 67 dhe nënkryetarëve sipas paragrafëve 3 dhe 4 të nenit 67 të Kushtetutës (shih aktgjykimet e Gjykatës në rastet KO124/25, cituar më lart, paragrafi 93; KO193/25 dhe KO196/25, cituar më lart, paragrafi 97; si dhe KO265/25, cituar më lart, paragrafi 104). 25 105. Rrjedhimisht, Gjykata kishte konstatuar në Aktgjykimin e saj në rastin KO265/25, që konstituimi i Kuvendit përfundon pasi që të përfundojë zgjedhja e të gjithë anëtarëve të Kryesisë së Kuvendit, përfshirë nënkryetarët nga radhët e deputetëve të komuniteteve që nuk janë shumicë, brenda afatit 30 (tridhjetë) ditor, të përcaktuar në Kushtetutë dhe konfirmuar në aktgjykimet e Gjykatës (shih, mutatis mutandis, dispozitivin e Aktgjykimit të Gjykatës në rastin KO265/25)".
Gjykata tutje sqaron se sa i përket rastit konkret, përfaqësuesi i komunitetit serb në mënyrë verbale dhe me shkrim kishte paraqitur 9 kandidaturat për nënkryetar nga radhët e Listës Serbe dhe se të njëjtit kishin marrë pjesë në votim edhe kur ishte hedhur kandidatura e Nenad Rashiq. Me këtë sipas Kushtetueses s’janë plotësuar kushtet për aktivizimin e procedurës së shortit.
“Në rrethanat e rastit konkret, përfaqësuesi i shumicës nga radhët e deputetëve të komunitetit Serb, ashtu siç është theksuar edhe më lart, kishte propozuar me shkrim dhe verbalisht 9 (nëntë) kandidatët nga radha e deputetëve të kësaj shumice sipas procedurës së përcaktuar në nënparagrafin 1 të paragrafit 6 të nenit 12 të Rregullores së Kuvendit, si dhe të njëjtit morën pjesë në votimet e zhvilluara më 10 tetor 2025, përfshirë votimin kundër deputetit Nenad Rašić, për çka edhe Gjykata ka ardhur në konkluzionin se nuk janë plotësuar kushtet për aktivizimin e mekanizmit debllokues të procedurës së shortit, të përcaktuar në paragrafin 7 të nenit 12 të Rregullores së Kuvendit”, thuhet në vendimin e plotë.
Gjykata Kushtetuese rikujton faktin se propozimi i kandidatit për nënkryetar nga radhët e komunitetit serb duhet të bëhet nga shumica e deputetëve të këtij komuniteti.
Gjithashtu thekson rëndësinë e veçantë që ka përfaqësimi i komuniteteve jo-shumicë në Kuvendin e Kosovës dhe në Kryesi, e të cilat s’kanë numrin e nevojshëm të votave për të zgjedhur pa përkrahjen e deputetëve të tjerë e anëtarëve të Kryesisë së Kuvendit.
“Gjykata rithekson se bazuar (i) në parimin e bashkëpunimit me mirëbesim; (ii) në respekt të së drejtës për propozim që i takon shumicës së deputetëve nga komuniteti Serb/shumicës së deputetëve të komuniteteve tjera që nuk janë shumicë për të propozuar nënkryetarët, u takon deputetëve që të gjejnë mënyrën për të zgjedhur Kryetarin dhe nënkryetarët të Kuvendit, në pajtim me dispozitat kushtetuese dhe Rregulloren e Kuvendit, dhe të bëjnë Kuvendin funksional. Dhe kjo, në parim, bëhet bazuar në propozimet e shumicës së deputetëve që propozojnë kandidatët për nënkryetarë nga radhët e komuniteteve që nuk janë shumicë. Përkatësisht, e drejta e shumicës për propozimin e kandidatit për nënkryetar nga komunitetet që nuk janë shumicë, e përcaktuar dhe e garantuar me Kushtetutë, duhet të respektohet nga të gjithë deputetët dhe të realizohet përmes bashkëpunimit në mirëbesim, ku deputetët, në ushtrimin e funksioneve të tyre, veprojnë në interesin më të mirë të shtetit. Për më tepër, Gjykata rithekson se kjo ka rëndësi të veçantë për përfaqësimin e komuniteteve që nuk janë shumicë në Kuvend dhe në Kryesinë e Kuvendit, të cilat nuk kanë numrin e nevojshëm të votave për të zgjedhur, pa mbështetjen e deputetëve të tjerë, anëtarët e Kryesisë së Kuvendit”, thuhet tutje në vendim.
Gjykata Kushtetuese konsideron thelbësore që të respektohen procedurat dhe procesi i konstituimit të Kuvendit siç përcaktohen me Kushtetutë dhe siç janë të saktësuara me Rregulloren e Kuvendit, përfshirë edhe aspektin përmbajtës or të përfaqësimit të komuniteteve joshumicë.
“Të dyja këto duhet të zbatohen dhe jetësohen në përputhje me dispozitat dhe garancitë kushtetuese, duke i dhënë kuptim vlerave kushtetuese të qeverisjes demokratike të institucioneve të Republikës së Kosovës dhe respektimit të parimit të barazisë para ligjit, përmes përfaqësimit dhe pjesëmarrjes së komuniteteve dhe pjesëtarëve të tyre në institucionet e Republikës së Kosovës. Në këtë drejtim dhe në kuptim të kërkesave të paragrafit 7 të nenit 58 [Përgjegjësitë e Shtetit] të Kushtetutës, Gjykata rithekson se është përgjegjësi e shumicës që të sigurojë përfaqësim efektiv të komuniteteve që nuk janë shumicë në institucionet shtetërore të Republikës së Kosovës, gjegjësisht në Kryesinë e Kuvendit. Njëkohësisht, Gjykata rikujton se është përgjegjësi e komuniteteve që nuk janë shumicë, që në realizimin e të drejtave kushtetuese, të sillen në përputhje me kërkesat kushtetuese dhe ligjore të Republikës së Kosovës”, thekson Kushtetuesja.
Në pikën 146 të vendimit, Kushtetuesja thekson se mekanizmat e debllokimit mund të vihen në shprehje në rrethana përjashtimore dhe për qëllimit për të cilin ato janë përcaktuar, përkatësisht në funksion të konstituimit të Kuvendit, marrë parasysh afatet kohore të përcaktuara me Kushtetutë, përfshirë afatin 30 ditor për konstituimin e Kuvendit.
.”Kjo sepse, në parim, propozimet nga grupet parlamentare apo deputetët që gëzojnë të drejtën e propozimit, në frymën e mirëbesimit dhe bashkëpunimit ndërmjet deputetëve, duhet të synojnë arritjen e konsensusit, të sigurojnë votat e nevojshme dhe të rezultojnë në zgjedhjen e kandidatëve ashtu siç janë propozuar dhe sikurse përcaktohet në shkronjën dhe frymën e Kushtetutës”, thuhet në këtë pikë.
