Vrasja e udhëheqësit suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, po përshkruhet nga ekspertë dhe ish-zyrtar të inteligjencës si kulmi i dekadave të mbledhjes sistematike të inteligjencës nga agjencitë e inteligjencës izraelite, me ndihmë të rëndësishme teknologjike dhe mbështetje operacionale nga CIA dhe agjenci të tjera amerikane gjatë gjashtë muajve të fundit.

Sipas zyrtarëve ushtarakë izraelitë, të cilëve u referohet “The Guardian”, 86-vjeçari Khamenei u vra së bashku me shtatë anëtarë të “udhëheqjes së lartë iraniane të sigurisë” që ishin mbledhur në pjesë të ndryshme të Teheranit, si dhe rreth një duzinë anëtarësh të familjes dhe rrethit të tij të ngushtë.

Sulmet ndodhën pothuajse njëkohësisht, brenda 60 sekondave, raporton media në fjalë. Në të njëjtën kohë, thuhet se 40 zyrtarë të tjerë të lartë iranianë kanë humbur jetën.

Vrasja e Khameneit ishte fillimi i fushatës ajrore të nisur nga Izraeli dhe SHBA-të me qëllim përmbysjen e regjimit teokratik në Teheran, duke e zhytur Lindjen e Mesme edhe një herë në një cikël paqëndrueshmërie dhe dhune.

Elementi i surprizës dhe kontributi i CIA-s

Ish-kreu i inteligjencës ushtarake të Izraelit, Amos Yadlin, e përshkroi sulmin si një “surprizë taktike dhe operacionale”, pasi besohej gjerësisht se Izraeli do të sulmonte natën, si në sulmin e papritur që hapi luftën 12-ditore në qershor.

Informacioni që CIA dyshohet se mblodhi rreth një takimi të zyrtarëve të lartë iranianë në një kompleks udhëheqës në zemër të Teheranit të shtunën në mëngjes konsiderohet vendimtar. Sipas raportimeve në New York Times, shërbimi amerikan dyshohet se i informoi izraelitët se Khamenei do të ishte i pranishëm në vendngjarje, si dhe kohën e saktë të takimit.

Në të njëjtën kohë, inteligjenca izraelite e kishte monitoruar Khamenein për vite me radhë, duke krijuar një dosje të detajuar mbi lëvizjet e tij të përditshme , zakonet e familjes dhe bashkëpunëtorëve të tij, dhe njerëzit përgjegjës për sigurinë e tij.

Siç e përshkroi një veteran i CIA-s me vite përvojë në identifikimin e objektivave të profilit të lartë, procesi i ngjan “një enigme të madhe”, duke bashkuar copa të vogla informacioni: nga mënyra se si dikush merr ushqimin e tij deri te ajo që ndodh me mbeturinat e tij.

“Ne të gjithë lëmë gjurmë. Çdo gjë që bën lë një gjurmë”, tha ai.

Ish-oficeri i CIA-s, Reuel Gerecht, argumentoi se Shtetet e Bashkuara kishin aftësi mbresëlënëse teknologjike , por Izraeli kishte ndërtuar rrjete agjentësh në terren gjatë viteve, të aftë për të ofruar inteligjencë njerëzore dhe për të kryer operacione të fshehta brenda Iranit.

Roli i Mossadit dhe rrjeteve të tij në Iran

Mossadi është përqendruar në Iran për dekada të tëra, duke ndërtuar rrjete të thella informatorësh dhe operativësh. Shfrytëzimet e kaluara përfshijnë vrasjen e një shkencëtari të lartë bërthamor iranian me një mitraloz të telekomanduar, sulme kibernetike në pjesë kritike të programit bërthamor iranian dhe vjedhjen e një arkivi bërthamor.

Në vitin 2024, udhëheqësi politik i Hamasit, Ismail Haniyeh, u vra në Teheran nga një bombë e vendosur në një shtëpi pritjeje qeveritare.

Gjatë luftës 12-ditore në qershor, agjentët izraelitë kishin gjetur shtëpitë e shkencëtarëve bërthamorë iranianë, oficerëve të inteligjencës dhe komandantëve ushtarakë, duke lejuar që ata të vriteshin në një valë të parë sulmesh të papritura.

Analisti izraelit Yossi Melman tha se Mossadi kishte ndryshuar strategji rreth 20 vjet më parë, duke rekrutuar agjentë vendas në Iran dhe duke i pajisur ata me teknologji dhe trajnime të përparuara.

Kreu aktual i agjencisë, David Barnea, krijoi një departament të posaçëm për një “legjion të huaj” agjentësh që ishin vendosur në misione të ndjeshme në Lindjen e Mesme.

Sipas Melman, rekrutimi në Iran ishte më i lehtë për shkak të pranisë së elementëve që kundërshtonin regjimin.

Goditje apo gabim strategjik?

Vendimi për të vrarë Khamenein duket se është marrë në konsideratë në të kaluarën, por Donald Trump thuhet se ka qenë i kujdesshëm vitin e kaluar, për shkak të frikës nga përshkallëzimi rajonal dhe reagimeve nga aleatët.

Pas përfundimit të konfliktit të shkurtër që pasoi sulmin e SHBA-së ndaj objekteve bërthamore iraniane, rezervat duket se janë zbutur, ndërsa zyrtarët izraelitë flasin për “bashkëpunim shumë të zgjeruar” me SHBA-në për çështjen e Iranit.

Megjithatë, disa ekspertë dhe veteranë të inteligjencës paralajmërojnë për një gabim të mundshëm strategjik. Yossi Melman vuri në dukje se Izraeli “i do vrasjet” dhe se eliminimi i udhëheqësve nuk është një zgjidhje e përhershme, pasi ata zëvendësohen. Një veteran i CIA-s , duke e quajtur vrasjen një gabim strategjik:

“Kur eliminon një udhëheqës, nuk e zgjidh problemin. Ti krijon një të ri”.

Ish-shefi i antiterrorizmit të Mossadit, Oded Ailam, theksoi se operacioni 60-sekondësh ishte rezultat i viteve të përgatitjes. “Fusha e betejës moderne nuk përcaktohet vetëm nga tanket dhe avionët. Ajo përcaktohet nga të dhënat, qasja, besimi dhe koha. Një minutë mund të ndryshojë një rajon të tërë”, tha ai.

Pyetja që mbetet është nëse eliminimi i udhëheqësit suprem të Iranit do ta përshpejtojë dobësimin e regjimit apo do t’i hapë rrugën zhvillimeve të reja, edhe më radikale, në Lindjen e Mesme, tashmë të brishtë.