Grupi Houthi i Jemenit kanë hyrë në luftën e Iranit duke nisur sulme ndaj Izraelit, dhe disa analistë kanë paralajmëruar se mbërritja e tyre mund të hapë një front tjetër në konflikt – bllokimin e mundshëm të Bab al-Mandeb, një ngushticë që paraqet një pikë tjetër bllokimi në tregtinë globale të mallrave.

Gjenerali i Brigadës Yahya Saree, një zëdhënës ushtarak i grupit Houthi, njoftoi të shtunën sulmin e parë të grupit të mbështetur nga Irani ndaj Izraelit.

Të dielën, ai tha se grupi kishin kryer një “operacion të dytë ushtarak” kundër Izraelit duke përdorur raketa dhe dronë dhe tha se ata do të vazhdojnë të kryejnë operacione ushtarake në ditët në vijim derisa Izraeli “të ndërpresë sulmet dhe agresionin e tij”.

Por a ngre paralajmërimi i grupit Houthi perspektivën e një lufte më të gjerë rajonale, veçanërisht duke pasur parasysh aftësinë e grupit për të bllokuar Bab al-Mandeb dhe për të goditur objektiva shumë përtej Jemenit?

Ja çfarë dimë:

Pse grupi Houthi janë përfshirë në luftë?

Deri më tani, ndryshe nga Hezbollahu i Libanit dhe grupet e armatosura irakiane, grupi Houthi nuk kanë bërë ndonjë njoftim zyrtar për t’u përfshirë në luftë, thuhet në një shkrim të Al Jazeera, përcjell Telegrafi.

Ndërsa Irani i mbështet si pjesë të “boshtit të rezistencës” së tij, doktrina fetare e Houthi-it nuk i përmbahet udhëheqësit suprem të Iranit në të njëjtën mënyrë siç i përmbahen Hezbollahut dhe grupeve irakiane.

Irani ka ndërtuar “boshtin e rezistencës” të fraksioneve me të njëjtat mendime për t’iu kundërvënë Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara në të gjithë rajonin.

Tohid Asadi i Al Jazeera-s, duke raportuar nga Teherani, tha se Houthi-t që i bashkohen luftës do të mirëpriten nga Irani.

“Duke folur për kontekstin më të gjerë, duhet të kemi parasysh se gjatë muajve dhe viteve të fundit, zyrtarët në Teheran kanë thënë se Houthi-t në Jemen janë aleatë të ngushtë. Por vendimmarrja dhe veprimet e tyre janë kryesisht të pavarura”, tha ai.

“Megjithatë, gjeopolitikisht, Irani ka të ngjarë ta shohë këtë si një zhvillim të rëndësishëm”, shtoi ai.

Negar Mortazavi, një bashkëpunëtore e lartë jorezidente në Qendrën për Politikë Ndërkombëtare, i tha Al Jazeera-s se hyrja e grupit Houthi në luftime “nuk është surprizë”, duke vënë në dukje se veprimet iraniane kanë qenë në përputhje me deklaratat e tyre.

Por Nabeel Khoury, një ish-diplomate amerikane, i tha Al Jazeera-s se sulmet me raketa të nisura nga grupi Houthi kundër Izraelit përbënin “pjesëmarrje simbolike, jo pjesëmarrje të plotë”.

“Ata kanë qëlluar disa raketa si paralajmërim për shkak të të gjitha bisedave për përshkallëzim të mundshëm. Ka trupa amerikane në rrugën e tyre drejt rajonit. Ka pasur biseda se nëse nuk ka marrëveshje, mund të ketë një sulm në shkallë të plotë ndaj Iranit siç nuk është parë deri më tani”, tha ish-zëvendësshefi i misionit në Jemen për Al Jazeerën.

“Pra, pavarësisht gjithë kësaj, Houthi-t thonë: ‘Ne jemi ende këtu dhe nëse do të veproni me të gjitha forcat kundër Iranit, ne do të ndërhyjmë’. Por në këtë pikë, ata ende nuk kanë ndërhyrë”.

Nëse e bëjnë këtë, theksoi Khoury, masa e tyre më e rëndësishme do të ishte bllokimi i Bab al-Mandeb me anije, mina ose raketa.

“E tëra çfarë duhet të bëjnë është të qëllojnë disa anije që kalojnë, dhe kjo do të çonte në ‘konfiskimin’ e të gjitha anijeve tregtare përmes Detit të Kuq”, tha ai. “Kjo do të ishte një vijë e kuqe dhe pastaj do të shihnit sulme kundër Jemenit shumë shpejt”.

Kalimi i naftës dhe gazit përmes Ngushticës së Hormuzit është ndalur pothuajse tërësisht pasi Irani shënjestroi anijet që kalonin nëpër rrugët ujore.

Mbyllja ka shkaktuar një krizë globale energjetike, duke shtuar presion inflacionist në ekonomitë në të gjithë globin.

Disa vende janë detyruar të imponojnë racionimin e karburantit dhe të zvogëlojnë orët e punës për të kursyer energji.

Ku është Bab al-Mandeb?

Ngushtica ndodhet midis Jemenit në verilindje dhe Xhibutit dhe Eritresë në Bririn e Afrikës në jugperëndim.

Ajo lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit, i cili më pas shtrihet në Oqeanin Indian. Është 29 kilometra (18 milje) e gjerë në pikën e saj më të ngushtë, duke kufizuar trafikun në dy kanale për dërgesat hyrëse dhe dalëse dhe kontrollohet de facto nga Houthi-t.

Ajo është një nga rrugët më të rëndësishme në botë për dërgesat globale të mallrave me transport detar, veçanërisht naftën bruto dhe karburantet e tjera nga Gjiri që shkojnë në Mesdhe nëpërmjet Kanalit të Suezit ose Tubacionit Sumed (Suez-Mesdhe) në bregdetin e Detit të Kuq të Egjiptit, si dhe mallrat që shkojnë në Azi, përfshirë naftën ruse.

Duke raportuar nga Sanaa, Jemen, Yousef Mawry i Al Jazeera tha se karta kryesore në luftë për Houth-it është Bab al-Mandeb.

“Me Ngushticën e Hormuzit të mbyllur për anijet amerikane dhe izraelite, nëse Houth-it vendosin gjithashtu të bllokojnë Bab al-Mandeb, kjo vetëm sa do ta përkeqësojë situatën ekonomikisht shumë për Izraelin”, mendon Mawry.

“Deri tani, transporti detar është ende i disponueshëm për të gjitha anijet, përfshirë anijet e lidhura me SHBA-në dhe Izraelin. Grupi jemenas nuk ka vendosur bllokadë për momentin. Kjo pritet në fazën tjetër nëse Izraeli vendos të shënjestrojë portin e Hodeidah ose infrastrukturën civile dhe publike të Jemenit”.

A mund të bllokohet kjo ngushticë nga grupi Houthi?

As grupi Houthi dhe as Irani nuk kanë komentuar nëse ka një plan për të bllokuar një nga rrugët detare më të ngarkuara në botë.

Por të mërkurën, një zyrtar ushtarak iranian i paidentifikuar theksoi se Irani mund të hapë një front të ri në Bab al-Mandeb nëse sulmet kryhen në territorin iranian ose ishujt e tij, tha agjencia gjysmëzyrtare e lajmeve Tasnim e vendit.

Pastaj të shtunën, Mohammed Mansour, zëvendësministri i informacionit i grupit Houthi, u tha mediave lokale se grupi “po e zhvillon këtë betejë në faza dhe mbyllja e ngushticës Bab al-Mandeb është ndër opsionet tona”.

Asadi i Al Jazeera theksoi se deri më tani në luftë, Irani ka kërkuar ndikim përmes Ngushticës së Hormuzit, por tani vëmendja po kthehet në një pikë tjetër kyçe, me shumë mundësi Bab al-Mandeb.

“Nëse kjo do të ndërpritej, do të siguronte ndikim shtesë për Iranin dhe aleatët e tij mes sulmeve ajrore të vazhdueshme nga Izraeli dhe SHBA-të”, tha ai.

Elisabeth Kendall, një specialiste e Lindjes së Mesme dhe presidente e Kolegjit Girton në Universitetin e Kembrixhit, i tha Al Jazeera se nëse kjo ngushticë bllokohet, kjo do të krijonte një “skenar makth”.

“Sepse nëse keni kufizime në Ngushticën e Hormuzit në të njëjtën kohë që kufizimet po përshkallëzohen në Bab al-Mandeb, atëherë me të vërtetë do të ndërprisni, nëse jo do ta paralizoni, tregtinë drejt Evropës. Pra, kjo është një teh thike, në të vërtetë, varësisht nga ajo që ndodh më pas”, i tha ajo Al Jazeera.

“Të godasësh Detin e Kuq në momentin kur është një nga rrugët më të besueshme për të dalë, dhe nafta po del nëpërmjet Yanbu nga Arabia Saudite në Detin e Kuq, kjo do të ishte një ndryshim i madh”, shtoi ajo, duke iu referuar rrugës alternative të Arabisë Saudite për të eksportuar naftë.

Megjithatë, Kendall shtoi se ndërsa kjo ishte një “pikë e mirë” për Houthi-t, ajo vuri në dukje se grupi jemenas mund të mos dëshirojë të “provokojë një përgjigje saudite ose në fakt një përgjigje më të gjerë”.

Houthi-t më parë kryen sulme në Detin e Kuq në vitin 2024 kur ata shënjestruan anije tregtare.

Ata më pas thanë se po shënjestronin anije të lidhura me Izraelin ose që shkonin drejt tij në shenjë proteste kundër luftës së Izraelit në Gaza.

Ahmed Nagi, një analist i lartë i Jemenit në Grupin Ndërkombëtar të Krizave, i tha Al Jazeera se qëndrimi aktual i Huthëve pasqyron një llogaritje të qëllimshme dhe jo një përmbajtje të lindur nga dobësia.

“Houthi-t sot nuk sulmuan Detin e Kuq dhe as nuk folën për përshkallëzim në Detin e Kuq. Ata thjesht sulmuan Izraelin drejtpërdrejt”, vuri në dukje Nagi.

“Kjo zgjedhje ka rëndësi. Bab al-Mandeb, që lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit, mbetet një nga arteriet më të ndjeshme në ekonominë globale. Rreth 10 përqind e tregtisë globale dhe një pjesë e konsiderueshme e dërgesave të naftës dhe gazit kalojnë nëpër të”, vuri në pah ai.

Për momentin, Nagi sugjeroi që Houthi-t po i përshtasin lëvizjet e tyre me strategjinë më të gjerë të Teheranit.

“Qëllimi është të mbështeten iranianët në negociatat e tyre,… dhe ata po vënë bast se ndoshta do të ketë një rrugëdalje, kështu që nuk do të ketë nevojë të përdoret Bab al-Mandeb”. /Telegrafi