Një çarje mbi 30 centimetra në shinat e djathta, në kilometrin 318,7 të linjës me shpejtësi të lartë Madrid–Andaluzia, është pika kryesore ku po përqendrohen hetimet paraprake për aksidentin hekurudhor që ndodhi të dielën në zonën e Adamuzit, në Kordovë.

Aksidenti, ku u përfshinë një tren i kompanisë private Iryo me destinacion Madridin dhe një tren Alvia i Hekurudhave Shtetërore të Spanjës (Renfe) që po lëvizte në drejtim të kundërt, ka shkaktuar deri tani 41 viktima, përfshirë një lokomotivist, duke u bërë aksidenti më i rëndë hekurudhor në vend vitet e fundit.

Edhe pse përplasja ballë për ballë e dy trenave ishte shkaku i menjëhershëm i numrit të lartë të viktimave, hetimet fokusohen tek faktori që shkaktoi daljen nga shinat e trenit Iryo dhe çoi në përplasjen fatale. Ministri spanjoll i Transportit, Óscar Puente, e përshkroi ngjarjen si “të pazakontë”, duke theksuar se nuk është një aksident hekurudhor tipik.

Të dielën pasdite, vagoni 6, 7 dhe 8 i Frecciarossa 1000 të Iryo dolën nga shinat, ndërsa trenin lëvizte me mbi 200 km/orë në një segment të drejtë të linjës në Adamuz. Vagoni i fundit kaloi në shinat e kundërta në momentin që po i afrohej trenit Alvia të Renfe-s me rreth 205 km/orë, i cili kishte nisur nga stacioni Atocha në orën 18:05.

Lokomotivisti i trenit Alvia kishte vetëm 20 sekonda për të reaguar, dhe përplasja ishte e pashmangshme. Lokomotiva dhe vagoni i parë i Alvia-s përfunduan në një shpat pranë linjës, ndërsa trenit Iryo i ndaloi në kilometrin 317,6, me vagont e fundit të përmbysur dhe shinat midis dy trenave të shkatërruara plotësisht.

Çarja mbi 30 cm në shina

Në vendngjarje mbërritën menjëherë ekipet e shpëtimit, banorë lokalë dhe Guardia Civil, ndërsa nisi edhe hetimi teknik nga Komisioni i Hetimeve të Aksidenteve Hekurudhore (CIAF), me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të Renfe, Iryo, menaxherit të infrastrukturës Adif dhe prodhuesve të trenave.

Gjatë ekzaminimit paraprak, hetuesit identifikuan një shinë të thyer dhe shufra të dëmtuara në një pjesë të caktuar të linjës. Sipas vlerësimeve teknike, çarja, më shumë se 30 cm, mund të ketë ndodhur nga një saldim difektoz, nga kalimi i trenave të rëndë dhe nga kushtet atmosferike. Burimet e përshkruajnë si “shkakun shumë të mundshëm të daljes nga shinat”.

Problem infrastrukturor apo i lëvizjes së trenit?

Shinat e shpejtësisë së lartë saldohen për të reduktuar fërkimin dhe për të siguruar lëvizje të qetë të trenave, si Frecciarossa që peshon rreth 500 ton pa pasagjerë. Zbulimi i çarjes ka shtyrë hetimet drejt gjendjes së infrastrukturës, ndërsa Adif po kryen kontrolle me ultratinguj për të përcaktuar nëse dështimi ka qenë i mëparshëm apo shkak i daljes nga shinat.

Pyetja nëse hapja 30 cm në shinë ishte shkak apo pasojë e daljes nga shinat është vendimtare për përgjegjësitë penale dhe civile. Përgjigjja do të përcaktojë nëse përgjegjësia bie mbi menaxherin e infrastrukturës apo operatorin e trenit.

Presidenti i Iryo, Carlos Bertomeu, theksoi se bëhet fjalë për “aksident të pazakontë”, pasi ndodhi në një pjesë të drejtë dhe me shpejtësi brenda kufijve të projektuar për trenin. Ai theksoi se treni është teknologjia më e fundit, më pak se tre vjeç, me program të plotë mirëmbajtjeje dhe kontroll të fundit më 15 qershor në Santa Catalina, Madrid.

Nga ana e tij, ministri i Transportit Óscar Puente paralajmëroi se ekzistenca e pjesës së thyer të linjës nuk mund të konsiderohet ende si provë vendimtare, pasi nuk është sqaruar nëse dështimi ka ndodhur më parë apo pas daljes nga shinat. Ai e përshkroi këtë si “një nga shumë mundësitë” dhe kërkoi durim deri në përfundimin e hetimeve.

Aksidenti përbën një goditje serioze për reputacionin e rrjetit spanjoll të shpejtësisë së lartë, që shtrihet në rreth 4.000 kilometra dhe konsiderohet një pikë reference ndërkombëtare.

Pavarësisht rritjes së lëvizjeve dhe kërkesës pas liberalizimit të tregut, ngjarja në Adamuz evidenton kufizimet dhe sfidat e mirëmbajtjes së një rrjeti të gjerë dhe veçanërisht të ngarkuar.