Qeveria e Kosovës ka mbledhur një grup zyrtarësh nga institucionet shtetërore, në të cilin bëjnë pjesë ekspertë ligjorë dhe të tjerë, me qëllim të adresimit të çështjeve që dalin nga zbatimi i Ligjit për të huajt dhe Ligjit për automjete, konfirmoi për Radion Evropa e Lirë zëdhënësi i Qeverisë në detyrë të Kosovës, Përparim Kryeziu.

“Roli dhe përgjegjësia e këtij grupi është të qartësojë kërkesat që parashohin ligjet, por në të njëjtën kohë edhe angazhimin e shtetit në raport me subjektet që preken nga ligjet, me qëllim lehtësimin e zbatimit të plotë të tyre”, tha ai, por nuk saktësoi se kush bën pjesë në këtë grup pune.

Kryeziu theksoi se përfaqësuesit e komunitetit ndërkombëtar në Kosovë veçse janë njoftuar me këtë grup dhe “kanë zhvilluar takime fillestare”.

Më herët, Lista Serbe, partia më e madhe e serbëve në Kosovë që ka mbështetjen e Beogradit, ka bërë të ditur se për këto çështje ka zhvilluar dhjetëra takime me përfaqësues ndërkombëtarë, duke thënë se ndërkombëtarët kanë vendosur që të “formojnë edhe një ekip të veçantë ekspertësh që merret me zgjidhjen e këtij problemi”.

Radio Evropa e Lirë iu drejtua Bashkimit Evropian dhe vendeve të QUINT-it me pyetje nëse kanë marrë pjesë në formimin e ekipit të ekspertëve, por ata nuk kanë kthyer përgjigje.

Faza e parë e zbatimit të plotë të Ligjit për të huajt dhe atij për automjete ka nisur më 16 janar dhe do të zgjasë deri 15 mars. Gjatë kësaj periudhe parashihet një fushatë informuese për qytetarët lidhur me dy ligjet.

Zbatimi i këtyre rregullave që dalin nga këto ligje do të prekë pjesëtarët e komunitetit serb që jetojnë në Kosovë, të cilët deri më tani kanë drejtuar me autorizim automjete me targa të ndonjë qyteti në Serbi ose që nuk posedojnë dokumente të Kosovës.

Një grup organizatash joqeveritare serbe njoftoi më 23 janar se, lidhur me paralajmërimin për zbatimin e plotë të Ligjit për të huajt dhe Ligjit për automjetet, ka biseduar me përfaqësues të misioneve diplomatike në Kosovë dhe i ka ftuar ata për një angazhim më të madh për këtë çështje.

Nisma e Re Shoqërore, Qendra për Veprime Afirmative Shoqërore, Aktiv dhe Instituti për Zhvillim Ekonomik Territorial i kanë bërë thirrje bashkësisë ndërkombëtare që të insistojë në “konsultime të gjera dhe gjithëpërfshirëse me komunitetin serb, që do të përfshinin përfaqësues relevantë politikë, shoqërinë civile dhe komunitetin akademik, si parakusht për çfarëdo hapash të mëtejmë lidhur me këto korniza ligjore”.

Ndërkaq, udhëheqësi i partisë Për liri, drejtësi dhe mbijetesë, Nenad Rashiq, u ka bërë thirrje të gjithë aktorëve politikë në Kosovë, e veçanërisht Listës Serbe, që “të marrin përgjegjësi dhe të përfshihen në mënyrë aktive në hartimin e propozimeve juridiko-teknike”, me qëllim që të sigurohet tranzicioni në zbatimin e Ligjit për të huajt dhe Ligjit për automjetet.

Rashiq vlerësoi se është përgjegjësi e politikanëve të gjejnë forma se si “në mënyrë efikase dhe racionale të përshtatemi me zbatimin e tyre”.

Në anën tjetër, Lista Serbe përmes një reagimi tha se Rashiq “pa asnjë legjitimitet dhe mbështetje nga populli serb merr pjesë në pushtetin e Albin Kurtit dhe voton për të gjitha masat që janë të drejtuara kundër serbëve në Kosovë dhe Metohi”.

Rashiq ka qenë ministër në Qeverinë e Albin Kurtit pasi Lista Serbe në nëntor të vitit 2022 u largua nga institucionet e Kosovës. Në zgjedhjet e fundit parlamentare, Lista Serbe fitoi nëntë nga dhjetë vendet e rezervuara për komunitetin serb në Kuvend, ndërkaq Rashiq e fitoi një.

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, më 16 janar deklaroi se, krahas zbatimit të Ligjit për të huajt dhe Ligjit për automjetet, është e domosdoshme integrimi i institucioneve shëndetësore dhe arsimore serbe, duke shtuar se procesi do të zbatohet në koordinim me Bashkimin Evropian dhe se do të merren parasysh shqetësimet e komuniteteve joshumicë.

Institucionet arsimore dhe shëndetësore në komunitetet serbe në Kosovë funksionojnë brenda sistemit të Serbisë dhe janë pothuajse të vetmet që autoritetet e Kosovës nuk i kanë mbyllur gjatë dy vjetëve të fundit në kuadër të aksionit për mbylljen e institucioneve serbe, pasi Prishtina i konsideron ato si paralele dhe ilegale.

Punonjësit e këtyre institucioneve, veçanërisht profesorët dhe studentët në Universitetin e Mitrovicës së Veriut, mund të përballen me probleme kur të nisë zbatimi i plotë i Ligjit për të huajt, sepse, sipas udhëzimit të Ministrisë së Punëve të Brendshme të publikuar më 16 janar, të gjithë ata që nuk kanë dokumente kosovare duhet të posedojnë leje pune ose licencë për punë, për të cilën kërkesa dorëzohet pranë Agjencisë Kosovare për Punësim.

Në praktikë, kjo do të thotë se institucionet arsimore dhe shëndetësore të sistemit serb duhet të kenë licencë nga institucionet kosovare.

Udhëzimi i MPB-së saktëson gjithashtu se për qëllime studimi, bashkimi i familjes, arsye humanitare, kërkime shkencore dhe rrethana të tjera të parashikuara me ligj, nevojitet posedimi i lejes për qëndrim të përkohshëm dhe plotësimi i kushteve të tjera të përcaktuar në ligj, në varësi të qëllimit të qëndrimit.

Gjithashtu, parashikohet që shtetasit e huaj në Kosovë mund të qëndrojnë deri në 90 ditë, ndërsa çdo qëndrim më i gjatë kërkon dorëzimin e kërkesës për leje qëndrim.

Nëse dikush shkel këto rregulla, organet kompetente mund të ndërmarrin masa të parashikuara me ligj, të cilat mund të përfshijnë heqjen e lejes së qëndrimit, gjobitje, dëbim ose ndalim të hyrjes në territorin e Kosovës.