Më pak se një dekadë më parë, punonjësit e Google e refuzuan përdorimin ushtarak të inteligjencës artificiale të kompanisë. Sot, Anthropic nuk po lufton më mbi “nëse” duhet të përdoret teknologjia, por mbi “si”.

Konflikti mes Anthropic dhe Pentagon ka detyruar industrinë e teknologjisë të përballet sërish me pyetjen: si përdoren produktet e saj për luftë dhe cilat kufij nuk do të kalojë. Në një Silicon Valley që ka ndryshuar drejtim politik nën Donald Trump dhe pas nënshkrimit të kontratave të mbushura me para për mbrojtje, përgjigjja e teknologjisë së madhe duket shumë më ndryshe se vetëm pak vite më parë.

Feudi i Anthropic me administratën Trump u intensifikua tre ditë më parë, kur kompania paditi Departamentin e Mbrojtjes, duke pretenduar se vendimi për ta përjashtuar nga kontratat qeveritare shkel të drejtat e saj sipas Amendamentit të Parë. Kompania dhe Pentagon kanë qenë të bllokuar në një përplasje disa mujore, me Anthropic që përpiqet të ndalojë përdorimin e modelit të saj të AI për mbikëqyrje masive brenda vendit ose armë autonomike vdekjeprurëse.

Anthropic ka argumentuar se përmbushja e kërkesave të DoD për “çdo përdorim të ligjshëm” të teknologjisë së saj do të shkelte parimet e saj themeluese të sigurisë dhe do të hapte mundësi për abuzime, duke vendosur një kufi etik që të tjerët në industri duhet të vendosin nëse duan ta kalojnë.

Edhe pse refuzimi i Anthropic për të hequr masat mbrojtëse dhe reagimi i Pentagon kanë nxjerrë në pah shqetësime të hershme mbi përdorimin e AI për konflikte, kjo betejë ka treguar sa shumë kanë ndryshuar rregullat kur vjen puna tek lidhjet e teknologjisë së madhe me ushtrinë.

“Nëse njerëzit kërkojnë të dallojnë të mirët dhe të këqijtë, ku i miri është ai që nuk mbështet luftën, atëherë nuk do ta gjejnë këtë këtu,” tha Margaret Mitchell, hulumtuese e AI dhe shkencëtare kryesore e etikës në kompaninë Hugging Face.

Nga protesta anti-ushtarake te kontratat ushtarake

Ka disa faktorë që kanë ndikuar në pranimin e teknologjisë së madhe për qëllime ushtarake. Bashkimi me administratën Trump, përfshirë shfaqje besnikërie nga CEO të mëdhenj, e ka lidhur industrinë me dëshirën e qeverisë për të zgjeruar kapacitetet ushtarake. Po ashtu, premtimi i administratës për të reformuar agjencitë federale me AI ka krijuar mundësi për kompanitë e inteligjencës artificiale për të integruar produktet e tyre në operacione qeveritare dhe ushtarake, duke siguruar të ardhura për vitet e ardhshme. Në sfond, shqetësimi për avancimin teknologjik të Kinës dhe rritja e shpenzimeve ndërkombëtare për mbrojtje kanë ndryshuar qëndrimet në industri.

Por nuk ka qenë gjithmonë kështu. Në 2018, mijëra punonjës të Google protestuan kundër një programi për analizimin e pamjeve nga dronët për Departamentin e Mbrojtjes, të quajtur Project Maven.

“Ne besojmë se Google nuk duhet të merret me luftë,” deklaruan mbi 3,000 punonjës në një letër të hapur. Pas protestave, Google nuk rinovoi Project Maven dhe publikoi politika që ndalonin zhvillimin e teknologjive që mund të “dëmtojnë direkt njerëzit”.

Që atëherë, Google ka kufizuar aktivizmin e punonjësve, ka hequr gjuhën e 2018 nga politikat e saj që ndalonte krijimin e teknologjive për armë dhe ka nënshkruar kontrata të shumta që lejojnë ushtrinë të përdorë produktet e saj. Në 2024, kompania shkarkoi mbi 50 punonjës që protestuan lidhjet ushtarake të Google me qeverinë izraelite. CEO Sundar Pichai dërgoi një memo duke thënë se Google është biznes dhe jo vend për të debatuar politikë.

Së fundmi, Google njoftoi se do të ofrojë AI-në e saj Gemini për ushtrinë, duke krijuar një platformë për agjentë AI në projekte jo të klasifikuara.

Përshtatja e industrisë së AI me ushtrinë

OpenAI gjithashtu kishte një ndalim të përgjithshëm për përdorimin ushtarak deri në 2024, por tani zyrtari i saj kryesor për produktet shërben si kolonel në trupën e inovacionit të ushtrisë amerikane. Startup-i, së bashku me Google, Anthropic dhe xAI, nënshkroi vitin e kaluar një kontratë deri në 200 milion dollarë me DoD për të integruar teknologjinë në sistemet ushtarake. Në të njëjtën ditë që sekretari i mbrojtjes Pete Hegseth deklaroi Anthropic si një rrezik për zinxhirin e furnizimit, OpenAI siguroi një marrëveshje për përdorim në sistemet e klasifikuara ushtarake.

Kompani më agresive si Anduril dhe Palantir kanë bërë partneritetin me DoD një themel të biznesit të tyre, duke përpiqur të ndikojnë politikën e Silicon Valley drejt perspektivës së tyre. Palantir ka punuar me inteligjencën ushtarake për të hartuar vendet e eksplozivëve në Afganistan që në fillim të viteve 2010. Palantir, pas anulimit të Project Maven nga Google në 2019, e mori përsipër programin, duke përdorur tani Anthropic Claude për sistemin e klasifikuar që ushtarët përdorin.

Anthropic dhe etika ushtarake

Edhe pse Anthropic ka marrë lavdërime publike për përplasje me Pentagon, CEO dhe bashkëthemeluesi Dario Amodei ka theksuar se kompania dhe qeveria kërkojnë kryesisht të njëjtat gjëra.

“Anthropic ka shumë më shumë gjëra të përbashkëta me Departamentin e Luftës sesa dallime,” shkroi Amodei.

Në një ese të gjatë, ai paralajmëroi për rreziqe si krijimi i armëve biologjike vdekjeprurëse dhe keqpërdorimet nga Kina, por njëkohësisht argumentoi se kompanitë duhet të pajisin qeveritë demokratike dhe ushtritë me AI të avancuar për të luftuar kundërshtarë autokratikë.

Ai ka treguar se shqetësimi më i madh nuk është që AI do të lehtësojë vrasjen e njerëzve, por se teknologjia mund të kontrollohet nga pak individë me “gisht në buton”, që mund të komandojnë ushtrinë autonome të dronëve.

Sipas padisë së kompanisë ndaj DoD, Anthropic nuk vendos të njëjtat kufizime për ushtrinë si për përdoruesit civilë. Claude Gov është më i gatshëm për të përmbushur kërkesa që do të ishin të ndaluara për qytetarët, si trajtimi i dokumenteve të klasifikuara dhe analiza e kërcënimeve. Qeveria përdor Claude për përzgjedhjen e objektivave dhe analizën në fushatat ajrore kundër Iranit, një përdorim që Anthropic nuk ka shprehur kundërshtim.

Dario Amodei deklaroi për CBS News se kompania nuk ka rol në vendimmarrjen operative të ushtrisë, por mbështet ushtarët amerikanë dhe është e angazhuar për të ofruar teknologji për ta.

“Ne i kemi thënë Departamentit të Luftës se jemi dakord me pothuajse të gjitha rastet e përdorimit,” tha Amodei. “Në thelb 98 ose 99% të përdorimeve që ata duan të bëjnë, përveç dy rasteve.” /GazetaExpress/