Në katin e sipërm të një prej ndërtesave më të larta në qendër të Lubjanës, Borut Pahor ka ngritur zyrat e organizatës së tij, Miqtë e Ballkanit Perëndimor.

Ish-presidenti, ish-kryeministri, ish-kryetari i Kuvendit të Sllovenisë dhe ish-deputeti në Parlamentin Europian sot thotë se është “në sektorin privat”.

“Ndoshta pikërisht sepse kam qenë për një kohë të gjatë në politikë, më pëlqen që jam jashtë saj. Është shumë e rëndësishme që, kur përfundoni një projekt: 32 vjet në politikë, nëntë fitore, të keni kënaqësi personale dhe jo nostalgji për t’u rikthyer”, thotë ai në një bisedë për BBC në serbisht, transmeton Gazeta Express.

Megjithatë, ai nuk është larg Ballkanit Perëndimor, një rajon që e ka shënuar edhe karrierën e tij politike.

Dymbëdhjetë vjet më parë, ai ishte një nga themeluesit e procesit Brdo-Brijoni, një takim i presidentëve të Ballkanit Perëndimor dhe vendeve të Bashkimit Europian që synonte afrimin me anëtarësimin në BE.

"Në atë moment, ishte një projekt unik politik që i bashkoi të gjithë në të njëjtën tryezë. Ideja e anëtarësimit në BE mund të ketë qenë paksa romantike në fillim, por për fat të keq nuk është më aq e besueshme sot”.

Dhe jo vetëm që asnjë vend nuk është bërë anëtar i BE-së në 12 vitet e fundit, por edhe takimi i këtij viti i iniciativës Brdo-Brijuni është anuluar.

Zoran Milanoviq, presidenti kroat dhe organizatori i samitit të këtij viti, anuloi takimin e liderëve në Kroaci sepse deklaratat e presidentit serb Aleksandar Vuçiq "janë plotësisht në kundërshtim me qëllimin e Procesit Brdo-Brijuni, prishin marrëdhëniet ndërshtetërore dhe kërcënojnë paqen dhe stabilitetin në rajonin e Europës Juglindore", tha zyra e Milanoviq.

Referendumi 2028

Sllovenia, një ish-republikë jugosllave, iu bashkua BE-së në vitin 2004 me Pahorin në krye të parlamentit dhe Kroacia ia doli ta bënte këtë në vitin 2013.

Vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor që nga ajo kohë po përparojnë shumë ngadalë drejt anëtarësimit, ndërsa Borut Pahor vëren përgjegjësi nga të dyja anët e kësaj balance.

“Në Bruksel, edhe tani kur është një moment i rëndësishëm gjeopolitik, nuk ka vullnet që ky moment të merret si frymëzim për diçka më të mirë”.

"Në rajon, pak a shumë asnjë vend nuk po bën arritje të mëdha në bashkimin dhe harmonizimin me standardet europiane".

Prandaj, nuk ka dyshim se planet ambicioze të Malit të Zi për anëtarësim në Bashkim në vitin 2028 ose të Shqipërisë një vit më vonë janë vetëm një përpjekje për të treguar se procesi i pranimit nuk ka vdekur.

"Është e qartë për të gjithë se Mali i Zi dhe Shqipëria nuk kanë bërë ndonjë përparim të veçantë, por në Bruksel u mor një vendim politik se kjo është e mjaftueshme. Edhe pse procesi i zgjerimit është një proces teknik, vendimi për zgjerimin është gjithmonë politik”.

Meqë është ende në fushën e politikës, Pahor do të angazhohej për një qasje edhe më ambicioze që vjen nga qendra e Europës.

“Brukseli mund të thoshte, nëse do të sillej si një superfuqi, se në vitin 2028 do të mbahej referendum në të gjitha vendet dhe kush voton për hyrje në BE – do të hyjë.

“Kjo do të ishte e vështirë për Brukselin ta pranonte pa ndryshime brenda vetë Brukselit, ndërsa ndoshta do të ishte më e lehtë të arrihej kompromis nëse shtetet e reja do të hynin pa disa elemente të caktuara, si e drejta e vetos apo pozita e komisionerit, për një periudhë të caktuar”.

Edhe pse ky propozim i tij i ngjan disi letrës së hapur të fundit të Aleksandër Vuçiqit dhe Edi Ramës, presidentit të Serbisë dhe kryeministrit të Shqipërisë, në të cilën ata shprehen se janë të gatshëm të pranojnë disa segmente të anëtarësimit në Union në këmbim të procedurave më të shpejta të pranimit, Pahor pretendon se nuk është konsultuar me ta për këtë ide.

“Në fund, kjo me shumë gjasë nuk do të ndodhë, sepse BE-ja nuk është një superfuqi si SHBA-ja apo Rusia, që të vendosë tani të hyjë në Ballkan si forca më e madhe”, përfundon ai.