Pas 13 vitesh në pushtet, Partia Përparimtare Serbe (SNS) ka shkatërruar në mënyrë sistematike rendin kushtetues të Serbisë, duke ndërtuar një sistem informal qeverisjeje të bazuar në besnikëri personale ndaj presidentit Aleksandar Vuçiq.

Mediumi investigativ serb Radar shkruan se, sipas vlerësimeve të ekspertëve juridikë dhe organizatave ndërkombëtare, vendimet kyçe nuk merren më brenda institucioneve shtetërore, por në një rreth të ngushtë partiak dhe familjar. Funksionet publike, sipas këtyre vlerësimeve, shërbejnë kryesisht si mbulesë formale dhe burim resursesh.

“SNS nuk është më një parti qeverisëse demokratike, por një lëvizje ekstremiste antisistemike që synon sundimin e një njeriu të vetëm,” vlerëson Radar.

Sipas këtij mediumi, tragjedia e 1 nëntorit 2024 në Novi Sad, ku nga shembja e një strehe humbën jetën 16 persona dhe dhjetëra të tjerë u plagosën, si dhe reagimi represiv i pushtetit ndaj protestave qytetare dhe studentore, nxorën në pah natyrën reale të regjimit në Serbi.

“Megjithëse SNS deklarohet formalisht si pro-evropiane dhe demokratike, praktika e saj qeverisëse tregon tipare të qarta të ekstremizmit antisistemik, me synim zëvendësimin e rendit demokratik me sundimin e një njeriu të vetëm,” shkruan Radar.

Presidenti Aleksandar Vuçiq dhe kryetarja e Parlamentit, Ana Brnabiq, akuzohen se janë aktorët kryesorë në prodhimin dhe përhapjen e teorive të konspiracionit dhe gjuhës së urrejtjes ndaj opozitës, studentëve, gazetarëve dhe shoqërisë civile.

Pas tragjedisë në Novi Sad, përfaqësues të lartë të pushtetit, përfshirë Brnabiq, e cilësuan pa prova ngjarjen si “diversion të planifikuar” dhe “fillim të një revolucioni me ngjyra”, duke kriminalizuar kritikët dhe protestuesit.

Sipas Radar, Vuçiq i ka quajtur studentët “armiq të vendit”, ndërsa gazetarët e mediave kritike “terroristë”. Këto deklarata janë amplifikuar nga mediat proqeveritare dhe, sipas organizatës Reporterët pa Kufij, kanë çuar në rritje drastike të sulmeve fizike ndaj gazetarëve gjatë vitit 2025.

Një element veçanërisht shqetësues, sipas Radar, është ekzistenca e një fraksioni të fortë brenda SNS-së, të quajtur “lojalistët”, për të cilin vetë Vuçiq ka deklaruar se numëron rreth 17 mijë persona të betuar për besnikëri ndaj tij.

“Vetë Vuçiq ka pranuar ekzistencën e një fraksioni ekstrem brenda SNS-së – ‘lojalistët’ – mes të cilëve ndodhet edhe vëllai i tij, Andrej Vuçiq,” shkruan Radar.

Pjesa më e dukshme e kësaj strukture përbëhet nga grupe të maskuara, të lidhura me qarqe kriminale dhe huligane, të cilat akuzohen për dhunë të organizuar ndaj protestuesve: rrahje studentësh, sulme me makina mbi turmat, kërcënime, vandalizëm dhe rrëmbime.

Investigime mediatike kanë evidentuar se shumë prej këtyre veprimeve përmbajnë elemente të veprave penale të terrorizmit, përfshirë përdorimin e taktikës së përplasjes me automjete ndaj protestuesve dhe përdorimin e pajisjeve akustike për frikësim masiv.

Në vend që të ndëshkojnë autorët e dhunës, autoritetet shtetërore, sipas Radar, i kanë relativizuar ose i kanë falur ata. Vuçiq ka justifikuar publikisht rrahësit e studentëve, ndërsa policia shpesh u ka ofruar mbrojtje fizike grupeve lojaliste.

Hapësirat publike të pushtuara nga këto grupe, përfshirë zonën mes Presidencës dhe Kuvendit të Serbisë, ruhen nga policia.