Në përvjetorin e katërt të fillimit të pushtimit të plotë rus të Ukrainës, Olena Kurylo, mësuesja 52-vjeçare që u bë e njohur ndërkombëtarisht si “fytyra e parë e luftës”, flet për kthimin e saj në Chukhuiv pas rreth 1 viti e gjysmë, kujtimet e saj të 24 shkurtit 2022, rrugën e saj të re në karrierë dhe sfidon Vladimir Putinin ta takojë.

Fotografia e saj, e plagosur nga bombardimet ruse, me fytyrën e gjakosur dhe kokën e fashuar, u bë virale. Fotografi amerikan i dokumentarëve Ëolfgang Sëan kapi momentet e saj pasi emergjencat i dhanë ndihmën e parë. Pamja e saj pasqyronte konfuzion, tronditje dhe paaftësi për të kuptuar se çfarë sapo kishte ndodhur.

Një muaj më vonë, piktura e artistes Zhenya Gershman “Fytyra e Parë e Luftës”, bazuar në atë fotografi, u shit në shtëpinë amerikane të ankandeve “Heritage Auctions” për 100,000 dollarë. Të ardhurat shkuan në mbështetje të Forcave të Armatosura të Ukrainës. Megjithatë, për të po fillonte një luftë tjetër: rikthimi i shikimit.

Olena qëndroi jashtë vendit për më shumë se një vit, duke iu nënshtruar gjithsej 4 operacioneve. Shpenzimet e trajtimit dhe akomodimit u mbuluan nga donacionet e qytetarëve, ndërsa mbështetja e gazetës britanike “Daily Mail”, e cila kishte publikuar foton e saj, ishte e konsiderueshme. Ajo fillimisht shkoi në Poloni dhe më pas në Londër, ku iu nënshtrua operacionit të katërt.

Ajo jetoi në Londër si pjesë e programit “Shtëpi për ukrainasit”, të organizuar nga një familje që e priti në një shtëpi trekatëshe, me të gjitha lehtësitë. Pavarësisht kushteve të mira dhe ofertës për të qëndruar, ajo donte të kthehej në atdheun e saj. “Shkon si turist dhe është bukur. Por të jetosh përgjithmonë? Nuk e pashë të arsyeshme”, thotë ajo. Më 16 qershor 2023, trajtimi i saj në Poloni përfundoi dhe dy ditë më vonë ajo hipi në trenin Przemysl-Kharkiv që shkonte për në Ukrainë.

Për të falënderuar familjen që e priti, ajo u gatoi atyre gatime tradicionale ukrainase, si borscht, vareniki dhe petulla.

Pasojat e lëndimit më 24 shkurt 2022 mbeten një kujtim i vështirë. Një raketë ruse goditi oborrin e një ndërtese 5-katëshe në lagjen Aviator të Chukhuiv, duke shkaktuar një zjarr. 13-vjeçari Anton Tarasenko u vra, viktima e parë e pushtimit në shkallë të plotë rus të rajonit të Kharkiv. Shumë banorë u plagosën, përfshirë Olenën.

Sot, ajo mund të shohë 30% në njërin sy dhe 80% në tjetrin. Retina në njërin sy ishte shkëputur pjesërisht, ndërsa në tjetrin, fragmente qelqi goditën kornenë. Ajo ka nevojë për monitorim të rregullt mjekësor. Siç përshkruan ajo, ka vështirësi në ngjitjen e shkallëve, nuk mund të lexojë dhe përdor libra audio. Ajo gjithashtu ka pësuar një frakturë të dyfishtë në krah pas një rrëzimi.

Përveç shikimit, ajo ka probleme me veshkat dhe stomakun për shkak të ilaçeve afatgjata, si dhe infeksioneve të shpeshta të veshit. Ajo vuan gjithashtu nga çrregullimi i stresit post-traumatik. “Çdo natë ëndërroj shpërthime. Dua vetëm të fle”, thotë ajo.

“Nëse do të kisha mundësinë ta takoja Putinin ballë për ballë dhe ta shikoja në sy, nuk do të kisha frikë”, – thotë ajo. “Por a do të ishte mjaftueshëm e guximshme për diçka të tillë? Do t’i tregoja gjithçka që mendoj”, shtoi ajo, duke vazhduar se Putini “nuk është njeri. Ai do të hyjë në histori në një mënyrë të tillë që brezat e ardhshëm do ta mallkojnë”.

Pas kthimit të saj në vitin 2023, ajo po kërkonte një mënyrë për të qenë e dobishme. Sot, ajo punon si menaxhere projekti në zyrën e organizatës “Mbrojtja e Shtetit” në Chukhuiv. Misioni i organizatës është të ofrojë ndihmë ligjore falas për personelin ushtarak, veteranët e liruar nga robëria, familjet e personave të zhdukur dhe grupe të tjera vulnerabël. Mbështetja psikologjike është planifikuar gjithashtu për të ardhmen e afërt.

Banorët vendas shpesh e njohin. Fytyra e saj është shfaqur madje edhe në një tabelë reklamash në qytet. Megjithatë, ajo shmang ndarjen e historisë së saj në rrjetet sociale. “Nuk dua të jem e veçantë. Dua një jetë normale”, thotë ajo.

Aktualisht jeton në një fshat disa kilometra larg Chukhuiv, pasi apartamenti i saj, i cili u dëmtua nga sulmi me raketa, nuk është restauruar ende plotësisht për shkak të mungesës së parave. Ajo thotë se e ka të vështirë të qëndrojë atje: “Hyj brenda dhe kujtoj se ku u plagosa. Është e vështirë emocionalisht”. Ajo shpreson të kthehet kur të mbarojë lufta. “Kur të ketë paqe. Dhe shpresoj se do të jetë këtë vit”, përfundon ajo.