Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, mbërriti në Francë të premten në mëngjes herët, duke iu bashkuar ministrave të jashtëm të G7-s dhe përfaqësuesve të vendeve aleate që janë mbledhur tashmë për ditën e dytë të një takimi me rëndësi të lartë, i cili është lënë nën hije nga tensionet rreth Iranit, Ukrainës dhe sigurisë globale.

Rubio pritet të marrë pjesë në sesionet zyrtare të Ministerialit të Punëve të Jashtme të G7-s në Paris. Ky do të jetë angazhimi i tij i parë ballë për ballë me aleatët kryesorë qëkurse presidenti, Donald Trump, i rriti kërkesat e Uashingtonit rreth Iranit.

Takimi, i organizuar nën Presidencën franceze të G7-s, mbledh diplomatët kryesorë nga Britania, Franca, Gjermania, Italia, Kanadaja, Bashkimi Evropian dhe Japonia, së bashku me vende të ftuara, përfshirë Ukrainën.

Ngushtica e Hormuzit në qendër të mosmarrëveshjeve

Para se të nisej për në Paris të enjten, Rubio la të kuptohej se një mesazh i rëndësishëm për aleatët do të ishte urgjenca për rihapjen e Ngushtica e Hormuzit, një rrugë jetike për tregtinë globale, e cila është mbyllur pothuajse plotësisht nga Irani.

“Është në interesin e tyre të ndihmojnë”, u tha Rubio gazetarëve në bazën ajrore Andrews, në Mariland, duke theksuar se partnerët e SHBA-së varen më shumë nga rrjedhat energjetike përmes kësaj ngushtice sesa vetë Shtetet e Bashkuara.

Ai nuk deshi të tregojë se çfarë lloj ndihme mund të kërkojë Uashingtoni, duke thënë se vendime të tilla do t’u takonin zyrtarëve të Mbrojtjes, por e paraqiti çështjen si diçka që kërkon veprim të përbashkët.

“Nuk është ndihmë për ne”, tha Rubio. “Është bota ajo që ka interes të madh në këtë, kështu që duhet të angazhohen dhe të merren me këtë çështje”.

Kjo ndërprerje ka tronditur tregjet globale të energjisë, pasi rreth një e pesta e naftës dhe gazit të lëngshëm natyror në botë kalon zakonisht përmes kësaj rruge ujore në kohë paqeje.

Rubio tha se bisedimet tërthorazi me Teheranin po vazhdojnë përmes ndërmjetësve dhe përshkroi “disa përparime konkrete”, duke paralajmëruar se gjendja mbetet e paqëndrueshme.

“Ka vende ndërmjetëse që po përcjellin mesazhe”, tha ai. “Ky është proces që po vazhdon”.

Komentet e tij përputhen me deklaratat e mëparshme të Trumpit se bisedimet me Iranin kanë qenë “shumë thelbësore”, ndërsa Uashingtoni ka pezulluar sulmet ndaj infrastrukturës energjetike iraniane deri më 6 prill për t’i dhënë hapësirë diplomacisë.

Aleatët kërkojnë bashkërendim

Ky do të jetë takimi i parë fizik i ministrave të Jashtëm të G7-s qëkurse Trumpi u bëri thirrje publike aleatëve për qëndrime më të ashpra ndaj Iranit, një shtysë që ka nxjerrë në pah dallimet brenda grupit.

Derisa Uashingtoni e ka prioritet Iranin dhe lirinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit, disa vende të G7-s mbeten të përqendruara te lufta në Ukrainë dhe janë të kujdesshme ndaj përfshirjes më të thellë në krizën e Lindjes së Mesme.

Rubio theksoi pakënaqësitë e hershme të SHBA-së lidhur me ndarjen e barrës, duke iu referuar mbështetjes amerikane për Kievin.

“Lufta në Ukrainë nuk është e Amerikës, megjithatë ne kemi kontribuar më shumë se çdo vend tjetër në këtë luftë”, tha ai, duke shtuar se politika amerikane i përgjigjet në fund prioriteteve të brendshme.

“Unë punoj për popullin e Shteteve të Bashkuara”, tha Rubio.

Një sprovë e vështirë diplomatike

Analistët thonë se Rubio përballet me një akt të ndërlikuar balancimi teksa angazhohet me homologë që po përballen me pasojat ekonomike të bllokimit të Hormuzit ndërkohë që peshojnë prioritetet e tyre strategjike.

Paul Saunders, i cili ka shërbyer si nënsekretar i Shtetit për çështje globale gjatë administratës Bush nga 2003 deri në 2005, tha për Radion Evropa e Lirë (REL) se diplomati kryesor amerikan duhet të menaxhojë pritshmëri të ndryshme.

“Sekretari Rubio do të duhet të lundrojë midis interesave dhe nevojave të SHBA-së, pritshmërive të presidentit Trump, perspektivave dhe prioriteteve të anëtarëve të tjerë të G7, si dhe objektivave të Francës si vend pritës. Nuk do të jetë e lehtë”, tha Saunders, aktualisht president i institutit kërkimor në Uashington, Qendra për Interesa Kombëtare.

Ai shtoi se pakënaqësia mes aleatëve mund t’i ndërlikojë bisedimet.

“Anëtarët e tjerë të G7 janë të zemëruar që një krizë energjetike dhe ekonomike u është imponuar pa paralajmërim”, tha Saunders, duke vënë në dukje se shumë prej tyre janë më të përqendruar te Ukraina dhe, në rastin e Japonisë, te Kina.

Franca, shtoi ai, po kërkon gjithashtu të afirmojë pavarësinë dhe rolin e saj udhëheqës në Evropë, “gjë që mund të çojë në disa shkëmbime të tensionuara”.

Sipas Saunders, pyetja kryesore që mbetet rreth bisedimeve është e pazgjidhur: “Kur dhe si do të përfundojë lufta me Iranin?”

Rubio pritet të marrë pjesë në sesionet e së premtes lidhur me kërcënimet ndërsektoriale, mbështetjen për Ukrainën, situatën në Iran dhe çështje më të gjera të paqes dhe sigurisë.

Diskutimet në Paris do të testojnë nëse G7 mund të bashkohet, apo nëse ndarjet mbi Iranin dhe sigurinë globale do të vazhdojnë në një kohë trysnie të shtuar ndërkombëtare./REL/