Rusia po përdor një strategji shumëplanëshe për të përhapur një model qeverisjeje joliberal në Ballkanin Perëndimor, duke shfrytëzuar lëvizje ekstremiste, rrjete fetare ortodokse dhe elita politike simpatizante.
Qëllimi i Moskës është të ndikojë në zgjedhje, legjislacion dhe diskurs publik, duke e bërë rajonin më të prekshëm ndaj narrativave pro-ruse dhe duke penguar konsolidimin demokratik.
Sipas ekspertëve, rrjetet transnacionale të ekstremit të djathtë që lidhen me Moskën ofrojnë mbështetje ideologjike, organizative dhe morale për aktorët rajonalë, duke normalizuar praktikat autoritare dhe duke krijuar rezistencë ndaj standardeve të Bashkimit Evropian në vende me institucione të dobëta dhe fragmentim politik. Duke bashkuar fenë ortodokse dhe ultranacionalizmin me operacionet e ndikimit, Rusia ka transformuar fuqinë e saj të butë në një forcë të prekshme dhe të qëndrueshme, duke formësuar trajektore politike dhe duke e vështirësuar konsolidimin demokratik në të gjithë rajonin.
Në janar 2026, analistët raportuan një rritje të propagandës së ekstremit të djathtë të lidhur me Rusinë në platformën Telegram në Serbi. Dhjetëra kanale të ndërlidhura amplifikojnë mesazhet e Lidhjes Ndërkombëtare të Sovranizmit dhe rrjeteve të tjera ekstremiste, duke arritur qindra mijëra ndjekës. Këto kanale nuk janë dhoma jehone të izoluara; grupet ultranacionaliste në Serbi ripostojnë përmbajtje të koordinuar mbi imigracionin, tradicionalizmin dhe kundërshtimin ndaj normave liberale, duke integruar narrativat pro-Moskë në diskursin online. Ekspertët vënë në dukje se platformat dixhitale janë bërë vektorë qendrorë për ndikimin e huaj, duke formësuar opinionin publik dhe dinamikën politike në vend që thjesht t’i pasqyrojnë ato.
Rrjetet online janë vetëm një shtresë e ekosistemit më të gjerë të ndikimit rus. Në Ballkanin Perëndimor, milicitë ekstremiste marshojnë në rrugë, priftërinjtë ortodoksë e paraqesin besnikërinë ndaj Moskës si detyrë morale, dhe politikanët simpatikë përdorin mbështetjen e Kremlinit për t’i rezistuar normave perëndimore. Kjo krijon një strategji të koordinuar që bashkon levat dixhitale, fetare dhe politike të ndikimit.
Ndikimi rus nuk është më abstrakt, vënë në dukje ekspertët. Ai shfrytëzon ankesat historike, konservatorizmin social dhe dobësinë institucionale për të konsoliduar një model joliberal qeverisjeje, duke eksportuar autoritet të centralizuar, pluralizëm të kufizuar dhe bashkim të pushtetit kulturor dhe politik. Kuptimi i kësaj dinamike konsiderohet thelbësor për ruajtjen e normave demokratike dhe procesin e integrimit në BE.
Nga Beogradi në Banja Luka dhe Shkup, strategjia e Moskës ka evoluar në një fushatë shumështresore që bashkon identitetin kulturor, përkatësinë ortodokse, rrjetet ekstremiste dhe operacionet e ndikimit. Në shtator 2025, grupet neonaziste dhe ekstremiste nga e gjithë Evropa u mblodhën në Shën Petersburg nën kujdesin e Kishës Ortodokse Ruse për të lançuar Lidhjen Ndërkombëtare Sovraniste. Në tubim morën pjesë Forza Nuova nga Italia, Agimi i Artë nga Greqia dhe grupet ultranacionaliste serbe si Patrullat e Popullit dhe Veprimi Serb, së bashku me oligarkun rus Konstantin Malofeev dhe mendimtarin nacionalist Aleksandr Dugin. Misioni i Lidhjes – “mbrojtja e vlerave të të bardhëve të krishterë kundër dekadencës perëndimore” – tregoi se rrjetet e lidhura me Kremlinin ofrojnë platforma për ideologji ekstremiste, duke i dhënë legjitimitet fetar axhendave politike radikale.
Rrjetet ekstremiste përfitojnë gjithashtu nga aleatë brenda BE-së që ofrojnë legjitimitet dhe hapësirë për qarkullimin e ideve të tyre. Kryeministri hungarez Viktor Orbán ka luajtur një rol lehtësues, duke organizuar tubime si Forumi Demografik i vitit 2023 në Budapest, ku takohen politikanë ultranacionalistë dhe ideologë pro-rusë nga Ballkani. Kjo normalizon një model qeverisjeje socialisht konservator dhe autoritar që pasqyron atë të Rusisë.
Në zgjedhjet lokale të vitit 2025 në Maqedoninë e Veriut, partitë si “Maqedonia e Bashkuar” bënë fushatë kundër integrimit në BE dhe NATO, duke thirrur në sovranitet dhe ruajtje kulturore, ndërsa u mbështetën nga rrjete ideologjike të lidhura me Moskën. Në Serbi, refuzimi i qeverisë për të zbatuar sanksione ndaj Rusisë ka forcuar koalicionet pro-ruse. Grupet ultranacionaliste si Partia Serbe e Betimit kanë fituar përfaqësim parlamentar dhe bashkëpunojnë me Partinë Progresive Serbe në pushtet, duke avokuar legjislacion anti-perëndimor që kufizon shoqërinë civile.
Republika Srpska e Bosnjës dhe Hercegovinës ilustron një shembull tjetër. Milorad Dodik, ish-president, ka vizituar vazhdimisht Moskën për të riafirmuar qëndrimet pro-ruse, duke penguar reformat shtetërore dhe promovuar retorikën separatiste. Në shkurt 2025, qeveria e Dodik miratoi një “ligj për agjentët e huaj” të modeluar mbi legjislacionin rus, duke kufizuar median e pavarur dhe organizatat joqeveritare.
Ndikimi rus shtrihet edhe në jetën qytetare dhe kulturore. Në vitin 2025, Serbia përjetoi disa nga protestat më të mëdha në dekada për korrupsion dhe dështime qeverisëse. Autoritetet etiketuan protestat si “revolucione me ngjyra” të orkestruara nga fuqitë e huaja, narrativë kjo që u amplifikua nga mediat ruse dhe serbe të lidhura me shtetin.
Institucionet fetare janë ndër bartësit më efektivë të narrativave pro-ruse. Kisha Ortodokse Serbe mobilizon votuesit, legjitimon qëndrimet politike dhe amplifikon narrativat që përputhen me interesat strategjike të Moskës. Udhëheqësit ekstremistë e përdorin këtë platformë për të normalizuar retorikën ultranacionaliste dhe anti-perëndimore, duke e paraqitur si mbrojtje të traditës.
Strategjia e Moskës nuk është e kufizuar vetëm tek rrjetet ortodokse; ajo bashkëpunon edhe me organizata islamike në Ballkan për të promovuar narrativa të rezistencës ndaj imperializmit perëndimor, duke treguar një fleksibilitet strategjik në ndërtimin e aleancave socio-politike.
Në tërësi, Rusia eksporton një kombinim autoriteti të centralizuar, pluralizmi të kufizuar dhe tradicionalizmi kulturor, duke normalizuar devijimin nga normat demokratike në vende me institucione të brishta. Politikëbërësit evropianë, përfshirë presidenten e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, kanë dënuar këto ndërhyrje, duke nënvizuar rëndësinë e forcimit të institucioneve demokratike dhe medias së pavarur.
Ekspertët paralajmërojnë se ndikimi rus në Ballkanin Perëndimor nuk është episodik, por një trajektore e vazhdueshme që integron organizata ekstremiste, autoritet fetar dhe instrumente ligjore në një model koherent politik. Ky proces riformëson normat dhe pritjet politike, duke normalizuar gradualisht qeverisjen joliberale në një rajon tashmë të shënuar nga brishtësia institucionale dhe konflikte identitare të pazgjidhura. /The Geopost
