Plakja zakonisht shihet si një proces i ngadaltë dhe i vazhdueshëm, por hulumtimet e fundit tregojnë se kjo nuk është gjithmonë e saktë. Nëse ndonjëherë keni vënë re ndryshime të papritura në pamjen tuaj brenda një nate, ndoshta nuk ishte imagjinatë.
Një studim i vitit 2024 që analizoi ndryshimet molekulare të lidhura me plakjen zbuloi se njerëzit përjetojnë dy periudha ku plakja përshpejtohet ndjeshëm: një herë rreth moshës 44 vjeç dhe një herë tjetër rreth 60 vjeç, sipas “ScienceAlert”.
Gjenetisti Michael Snyder nga Universiteti i Stanfordit shpjegoi se ndryshimet në trup nuk janë vetëm të ngadalta dhe të vazhdueshme: “Ekzistojnë faza me ndryshime dramatike. Mes të dyzetave dhe fillimi i të gjashtëdhjetave janë periudha kyçe, pavarësisht se cilat molekula studiojmë.”
Çfarë zbuluan hulumtuesit
Plakja lidhet me rritjen e rrezikut për sëmundje të tilla si Alzheimeri dhe problemet kardiovaskulare, dhe ky rrezik nuk rritet gradualisht, por përshkallëzohet pas një moshe të caktuar. Për të kuptuar këto ndryshime, Snyder dhe ekipi i tij ndoqën 108 të rritur, duke mbledhur mostra biologjike çdo disa muaj për disa vite. Ata analizuan ARN, proteina, lipide dhe mikrobioma nga lëkura, zorra, hunda dhe goja, duke krijuar mbi 135,000 parametra biologjikë.
Analiza tregoi se shumica e molekulave ndryshojnë ndjeshëm gjatë dy periudhave të plakjes së shpejtë. Kulmi i parë ndodhi në mesin e të dyzetave dhe lidhej me metabolizmin e lipideve, kafeinës, alkoolit, si dhe me shëndetin e zemrës, lëkurës dhe muskujve. Kulmi i dytë, në fillim të të gjashtëdhjetave, lidhej me metabolizmin e karbohidrateve, sistemin imunitar, funksionin e veshkave dhe sëmundjet kardiovaskulare.
Faktorë të tjerë përveç menopauzës
Edhe pse kulmi i parë përkon me periudhën e perimenopauzës te gratë, studiuesit theksuan se nuk është shkaku kryesor. Burrat në të njëjtën moshë gjithashtu përjetuan ndryshime molekulare të rëndësishme, duke sugjeruar se faktorë të tjerë ndikojnë në këtë përshpejtim të plakjes.
Hulumtuesit theksuan nevojën për studime më të mëdha dhe më gjithëpërfshirëse për të kuptuar më mirë sesi trupi i njeriut ndryshon me kalimin e viteve. Studimi u botua në revistën “Nature Aging”.
