Që nga rënia e ish-Bashkimit Sovjetik, Rusia ka humbur një figurë ndjeshëm në skenën ndërkombëtare.
Shpërbërja, në vitin 1991, e asaj që Presidenti i SHBA-së Ronald Reagan dikur e quajti një “perandori e keqe”, e la Kremlinin me më pak territor, më pak muskuj financiarë dhe më pak ndikim në të gjithë globin.
Por Rusia e ruajti ndikimin e saj në një fushë të rëndësishme.
Statusi i saj i vazhdueshëm si një superfuqi bërthamore, në një nivel pak a shumë të barabartë me Shtetet e Bashkuara, i garantoi edhe një Moske të dobësuar një vend në tryezën e lartë të diplomacisë ndërkombëtare.
Në samitet bërthamore, udhëheqësi i Kremlinit mund të ulet me madhështi përballë presidentit në Shtëpinë e Bardhë – njësoj si në ditët e lavdisë së Luftës së Ftohtë – për të vendosur mbi çështjet e sigurisë ndërkombëtare.
Në vitin 2010, Presidenti i atëhershëm i SHBA-së, Barack Obama, dhe homologu i tij rus, Dmitry Medvedev, i cili kishte një mandat të shkurtër, bënë pikërisht këtë, duke rënë dakord për START-in e Ri (Traktatin për Reduktimin e Armëve Strategjike), i cili u cilësua në atë kohë nga Shtëpia e Bardhë si “historik”.
Traktati i Ri START i kufizon të dy vendet në një maksimum prej 1,550 kokash bërthamore me rreze të gjatë veprimi të vendosura në sistemet e shpërndarjes, duke përfshirë raketa balistike ndërkontinentale, raketa balistike të lëshuara nga nëndetëset dhe bombardues.
Prishja e marrëveshjes së fundit të kontrollit të armëve midis SHBA-së dhe Rusisë – të cilën Uashingtoni e akuzoi vazhdimisht Moskën për shkelje duke mohuar inspektimet e objekteve bërthamore ruse – është injoruar nga administrata Trump, me vetë presidentin amerikan që ka shpërfillur perspektivën e tmerrshme të një bote pa kufizime bërthamore.
«Nëse skadon, skadon», tha me shaka Trump në janar, ndërsa sugjeroi se një marrëveshje «më e mirë» mund të arrihet përfundimisht.
Kjo mungesë e dukshme urgjence nga Uashingtoni është në kontrast të fortë me ankthin në Moskë, ku ka pasur shumë ankesa dhe kërcëllitje dhëmbësh mbi çështjen e reduktimit të armëve.
Duke folur me gazetarët në Moskë, ndërsa po afrohej skadimi i traktatit të Ri START, Medvedev – jo më president, por një zyrtar i sigurisë i hapur në kufijtë e pushtetit – paralajmëroi për rrezikun e lejimit të skadimit të marrëveshjes. Ai sugjeroi se kjo do të përshpejtonte “Orën e Ditës së Gjykimit”, përfaqësimin simbolik të asaj se sa afër është njerëzimi shkatërrimit të botës.
“Nuk dua të them se kjo do të thotë menjëherë një katastrofë dhe një luftë bërthamore do të fillojë, por prapëseprapë duhet t’i alarmojë të gjithë”, shtoi Medvedev.
Kremlini duket padyshim i alarmuar.
Propozimi i saj për të zgjatur kushtet e New START, sipas zëdhënësit të Kremlinit, Dmitry Peskov, deri më tani është pritur me heshtje nga pala amerikane, duke kërcënuar të shkaktojë një epokë të re pasigurie.
“Për herë të parë, Shtetet e Bashkuara dhe Rusia, dy vendet që zotërojnë arsenalet më të mëdha bërthamore në botë, do të mbeten pa një dokument themelor që do të kufizonte dhe vendoste kontroll mbi këto arsenale”, u tha Peskov gazetarëve në një konferencë telefonike të kohëve të fundit të fokusuar në çështjen bërthamore.
“Ne besojmë se kjo është shumë e keqe për sigurinë globale dhe strategjike”, shtoi ai, duke u ndalur te frika që ka të ngjarë të ndahet në pjesën më të madhe të botës.
Por shprehjet e shqetësimit të Kremlinit mund të jenë më egoiste dhe strategjike nga sa janë të gatshëm të pranojnë.
Përveç privimit nga një platformë për reduktimin e armëve që shfaq një nga mbetjet e fundit të fuqisë së epokës sovjetike, Moska tani po përballet me një të ardhme të zgjerimit bërthamor të SHBA-së potencialisht të pakufizuar.
Administrata Trump, për shembull, e ka rilançuar tashmë idenë e anijeve luftarake të “klasit Trump” të armatosura me armë bërthamore, një politikë e epokës së Luftës së Ftohtë që u braktis dekada më parë.
Bashkimi Sovjetik i vjetër mund ta kishte barazuar atë. Por me një ekonomi dhe një buxhet mbrojtës që janë një pjesë shumë më e vogël se ai i Uashingtonit, Moska praktikisht nuk ka asnjë shpresë për ta përballuar këtë – duke përkeqësuar hendekun tashmë të madh në pushtet dhe ndikim midis rivalëve të vjetër.
Sigurisht, SHBA-të kanë arsyet e veta për të lejuar që kontrolli i armëve bërthamore me Rusinë të skadojë, jo më pak dëshirën e tyre për të përfshirë Kinën, një fuqi bërthamore në zhvillim, në marrëveshjet e ardhshme.
Por skadimi i New START shënon fundin e një epoke, jo vetëm të traktateve të kontrollit të armëve të “superfuqive” që përqendroheshin ekskluzivisht te Moska dhe Uashingtoni, por edhe të një epoke në të cilën SHBA-ja ishte e gatshme të pranonte kufizime bërthamore, raporton CNN.
The Geo Post
