Shkruan: Edmond Panariti

Ushtria Çlirimtare e Kosovës është themeli mbi të cilin u ngrit liria e Kosovës. Në fund të viteve ‘90, kur represioni serb kishte arritur kulmin, UÇK-ja u shfaq si një forcë e armatosur e popullit shqiptar, që artikuloi rezistencën dhe mobilizoi shoqërinë drejt çlirimit. Pa këtë organizim, spastrimi etnik nuk do të ishte ndalur dhe ndërhyrja ndërkombëtare nuk do të kishte marrë formën vendimtare që solli fundin e dhunës. Ky rol është i dokumentuar në raportet ndërkombëtare, në vendimet e NATO-s dhe në kujtesën kolektive të shqiptarëve. Megjithatë, menjëherë pas luftës filluan të shfaqen narrativa të orkestruara që synojnë ta zhvlerësojnë këtë rol. Ishprokurorja e Tribunalit të Hagës, Carla Del Ponte, në librin e saj hodhi insinuata për trafik organesh nga pjesëtarë të UÇK-së, duke përmendur të ashtuquajturën “Shtëpia e Verdhë”. Këto pretendime u përhapën gjerësisht në media ndërkombëtare, por kurrë nuk u mbështetën me prova të verifikuara. Hetimet e mëvonshme nuk arritën të konfirmojnë ekzistencën e një rrjeti të tillë.

Në vitin 2010, raporti i Dick Marty për Këshillin e Europës e ringjalli këtë narrativë, duke përmendur po ashtu “Shtëpinë e Verdhë” dhe akuza për trafik organesh. Raporti u bazua kryesisht në dëshmi të paverifikuara dhe u përdor politikisht për të njollosur imazhin e UÇK-së. Edhe ky dokument nuk solli prova konkrete, por krijoi një narrativë të rrezikshme që u instrumentalizua nga propaganda serbe dhe u shndërrua në një mjet presioni ndërkombëtar.

Kjo fushatë shpifjesh pati ndikim të drejtpërdrejtë në krijimin e Tribunalit të Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë. Raporti i Marty u bë një nga bazat kryesore për presionin ndërkombëtar mbi Kosovën që të krijonte një mekanizëm gjyqësor të veçantë. Në vitin 2015, Kuvendi i Kosovës miratoi ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit Special, me seli në Hagë, të përbëra nga staf ndërkombëtar. Mandati i tyre është të gjykojnë krime lufte dhe krime kundër njerëzimit të kryera mes viteve 1998–2000, duke përfshirë edhe akuzat e ngritura në raportin e Marty. Kjo tregon se insinuatat e pambështetura me prova mund të prodhojnë pasoja të mëdha politike dhe juridike, duke e vendosur Kosovën në një pozitë mbrojtëse në arenën ndërkombëtare.

Në këtë kontekst, roli i Shqipërisë është i pazëvendësueshëm. Territori shqiptar u bë hapësirë e sigurt për stërvitje, furnizim dhe organizim të strukturave të UÇK-së. Tirana artikuloi kauzën e Kosovës në forumet ndërkombëtare, duke e bërë të qartë se lufta nuk ishte konflikt i brendshëm, por një çështje e të drejtave themelore të njeriut. Solidariteti i popullit shqiptar u shfaq në mikpritjen e qindra mijëra refugjatëve kosovarë gjatë vitit 1999, duke e bërë Shqipërinë pjesë të pandashme të sakrificës dhe të lirisë.

Prandaj, orvatja për të zhvlerësuar rolin çlirimtar të UÇK-së dhe përhapja e insinuatave të Carla Del Ponte e Dick Marty nuk janë thjesht debate historike, por strategji të rrezikshme politike. Ato duhet të dënohen me forcë, sepse synojnë të zhbëjnë themelet mbi të cilat u ngrit liria e Kosovës. Vetëm një analizë e vazhduar, pa ndërprerje, e mbështetur në fakte dhe në kujtesën kolektive, mund ta mbrojë të vërtetën dhe ta ruajë dinjitetin e sakrificës së përbashkët shqiptare.