Përshkallëzimi i radhës i tarifave duket se është shmangur për momentin, por tregtia midis SHBA-së dhe BE-së mbetet e paparashikueshme nën drejtimin e Donald Trump. DW tregon pikat e forta dhe të dobëta të të palëve.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, e sheh ekonominë e vendit të tij në disavantazh në tregjet ndërkombëtare dhe dëshiron të zvogëlojë deficitin tregtar përmes tarifave. Shtetet anëtare të Bashkimit Evropian (BE) së bashku përbëjnë partnerin më të madh tregtar të SHBA-së.

Pyetje dhe përgjigje më të rëndësishme rreth konflikteve tregtare dhe varësisë së ndërsjellë.

Sa e madhe është tregtia midis BE-së dhe SHBA-së?

BE-ja dhe SHBA-ja së bashku përbëjnë më shumë se 40 përqind të prodhimit ekonomik global dhe përfaqësojnë pothuajse një të tretën e tregtisë botërore. Në vitin 2024, ato tregtuan mallra me vlerë më shumë se 975 miliardë dollarë amerikanë, ekuivalente me 867 miliardë euro. Duke përfshirë shërbimet, vëllimi total arrin në 1.68 trilion euro, sipas Këshillit Evropian.

A është bilanci tregtar i SHBA-së negativ?

Po, SHBA-ja blen dukshëm më shumë mallra nga BE-ja sesa i shesin BE-së. Deficiti u rrit nga ekuivalenti i 156 miliardë eurove në vitin 2023 në 197 miliardë euro në vitin 2024. Sipas Byrosë së Regjistrimit të SHBA-së, deficiti tregtar i SHBA-së në mallra me të gjithë botën është afërsisht 1 trilion euro.

BE-ja gjeneron suficite të konsiderueshme në sektorët e automobilave dhe farmaceutikës. SHBA-të regjistrojnë suficite vetëm në naftë, gaz dhe qymyr.

Po në lidhje me tregtinë e shërbimeve?

Për shkak të rëndësisë në rritje të gjigantëve të teknologjisë si Apple, Amazon, Microsoft, Meta dhe Google, SHBA-ja gjeneron një suficit të konsiderueshëm në tregtinë e shërbimeve. Shërbimet financiare nga sektori i IT-së, ku të ardhurat nga licencimi luajnë një rol kyç, gjithashtu kontribuojnë në këtë suficit. Në përgjithësi, suficiti i SHBA-së në shërbime ishte ekuivalenti i 148 miliardë eurove në vitin 2024.

Nëse mallrat dhe shërbimet merren në konsideratë së bashku, deficiti zvogëlohet në afërsisht 50 miliardë euro. Prandaj, marrëdhëniet tregtare midis SHBA-së dhe BE-së janë shumë më të balancuara nga sa i portretizon Presidenti i SHBA-së Trump.

Ku ka probleme SHBA-ja në tregti?

Duke pasur parasysh rëndësinë në rritje të shërbimeve digjitale, tarifat ose taksat në këtë fushë mund ta godasin SHBA-në aty ku dhemb. Kjo do të ishte e mundur përmes instrumentit të BE-së për Masat Kundër Zbatimit të Ligjit (ACI), të ashtuquajturit bazooka tregtare. Megjithatë, ai nuk është përdorur kurrë.

A i duhet SHBA-së BE-ja si treg shitjesh?

Po, veçanërisht kur bëhet fjalë për eksportet e energjisë. SHBA-ja ka teprica të mëdha në këtë fushë.

Për shembull, gazi natyror i lëngshëm (LNG): Që nga pushtimi rus i Ukrainës në vitin 2022, evropianët kanë blerë ndjeshëm më shumë LNG nga SHBA-ja. Në vitin 2025, kjo arriti në 81 miliardë metra kub.

Kërkesa e shpejtë nga Evropa ka çuar në më shumë se gjysmën e të gjitha eksporteve të LNG-së amerikane që tani shkojnë në BE. Prandaj, varësia e fortë e Evropës nga importet e energjisë amerikane ka dy anë.

Sepse çdo ndërprerje jo vetëm që do ta godiste rëndë BE-në, por edhe prodhuesit dhe furnizuesit e gazit LNG në SHBA. Ky sektor është ndër mbështetësit e Trump.

Po produktet bujqësore?

Merrni për shembull sojen: SHBA-ja është furnizuesi i dytë më i madh në botë i sojës -  vetëm Brazili prodhon më shumë. Blerësit më të mëdhenj të sojës amerikane janë Kina dhe BE-ja.

Kundërtarifat evropiane me vlerë prej 93 miliardë euro që BE-ja ka diskutuar përfshinin gjithashtu detyrime shtesë mbi sojën. Kjo mund të ndikojë negativisht në shitjet e sojës amerikane dhe në bujqësinë amerikane. BE-ja nuk do të pësonte ndonjë disavantazh të menjëhershëm. Mund të importojë sojë shtesë nga Brazili.

A ka nevojë SHBA-ja për Evropën për të financuar borxhin e saj?

Po. SHBA-ja ka borxhin më të lartë kombëtar në botë. Sipas Departamentit të Thesarit të SHBA-së, borxhi i përgjithshëm kombëtar ishte 38.4 trilionë dollarë më 7 janar të këtij viti. 6.79 trilionë dollarë (17.7 përqind) financohen nga huadhënës të huaj.

Japonia ishte mbajtësja më e madhe e obligacioneve të thesarit të SHBA-së jashtë SHBA-së në nëntor 2025, me 1.2 trilionë dollarë. Kreditori i dytë më i madh i vetëm është Mbretëria e Bashkuar.

Nëse mblidhen pjesët e të gjithë kreditorëve evropianë, bëhet e qartë se Evropa mban pothuajse gjysmën e të gjithë borxhit të SHBA-së jashtë vendit.

A po e dobëson politika tarifore dollarin?

Po. Tarifat e Trumpit rrisin rrezikun e inflacionit në SHBA. Në të njëjtën kohë, mosmarrëveshja mbi tarifat, deficitin buxhetor dhe uljet e normave të interesit në SHBA po përkeqëson pasigurinë ekonomike dhe politike në mbarë botën.

Ekspertët parashikojnë se rënia e dollarit kundrejt euros vitin e kaluar do të vazhdojë në vitin 2026. Ata presin që Rezerva Federale e SHBA-së të ulë më tej normat e interesit këtë vit. Rezerva Federale e SHBA-së e uli tashmë normën e interesit nga 4.25 në 3.75 përqind në vitin 2025.

Humbjet e monedhës amerikane janë një shpatë me dy tehe. Për SHBA-në, një dollar i dobët i bën eksportet më të lira dhe për këtë arsye më konkurruese. Nga ana tjetër, i bën importet më të shtrenjta, gjë që nxit inflacionin në vend.

Për BE-në, importet e lira të energjisë nga SHBA-ja ulin inflacionin dhe ulin kostot e energjisë për kompanitë. Anasjelltas, një dollar i dobët i bën eksportet e BE-së në SHBA më të shtrenjta. Kjo i bën kompanitë e BE-së më pak konkurruese. /DW