Për më shumë se 160 vjet, pasaporta italiane ishte një e drejtë e lindjes që kapërcente oqeanet. Por, një vendim i fundit i Gjykatës Kushtetuese në Romë sapo ka mbyllur “portën e hapur” për miliona pasardhës të emigrantëve italianë në diasporë, duke shënuar fundin e një epoke të gjatë të identitetit kombëtar të bazuar thjesht te gjaku.

Gjykata ka vendosur të mbështesë ligjin e diskutueshëm të vitit 2025, i cili kufizon ndjeshëm njohjen e shtetësisë për ata që kanë lindur jashtë vendit. Ky vendim vjen si një goditje shkatërruese për komunitetet në Argjentinë, Brazil dhe SHBA, ku lidhja me “atdheun amë” konsiderohej e patjetërsueshme.

Çfarë ndryshon konkretisht?

Deri dje, një pasardhës mund të kërkonte shtetësinë italiane nëse vërtetonte se paraardhësi i tij nuk kishte hequr dorë kurrë nga shtetësia italiane. Me rregullat e reja, kufizimet janë drastike.

Shtetësia do t’u njihet vetëm atyre që kanë të paktën një prind ose gjysh të lindur në Itali. Stërgjyshërit nuk do të shërbejnë më si urë lidhëse për pasaportën e BE-së.

Prindi ose gjyshi duhet të ketë mbajtur vetëm shtetësinë italiane në momentin e lindjes së pasardhësit.

Gjykata argumentoi se ata që nuk e kanë kërkuar zyrtarisht shtetësinë deri në vitin 2025, kanë humbur të drejtën e tyre, duke e konsideruar lidhjen me Italinë si “fiktive” për shkak të mosdeklarimit në kohë.

Një kontradiktë kombëtare

Vendimi vjen në një moment paradoksal për Italinë. Ndërsa vendi po përballet me një krizë demografike dhe tkurrje të popullsisë, qeveria ka zgjedhur të shkëpusë lidhjet me miliona pasardhës që mund të shërbenin si forcë e re për vendin.

Në Siçili dhe rajone të tjera të shpopulluara, autoritetet lokale kishin nisur projekte për të joshur pasardhësit italianë (si mjekët argjentinas) që të ktheheshin dhe të punonin në qytetet e braktisura. Me ligjin e ri, këto projekte rrezikojnë të dështojnë plotësisht.

Beteja ligjore vazhdon

Ndonëse vendimet e Gjykatës Kushtetuese janë teorikisht të paapelueshme, avokatët e shtetësisë nuk po dorëzohen.

“Nëse je qytetar që në lindje, ke një të drejtë që askush nuk mund ta prekë. Nuk mund të thuash ‘po bëja shaka’,” thotë Marco Mellone, një avokat që planifikon ta dërgojë çështjen në Gjykatën e Kasacionit dhe ndoshta në gjykatat e Bashkimit Evropian në Luksemburg.

Për momentin, këshilla për miliona njerëz që ishin në proces aplikimi është të presin ose të kërkojnë shtyrje të seancave gjyqësore deri në vjeshtë, pasi arkitektura ligjore e këtij vendimi po shkakton një kaos të vërtetë brenda familjeve, ku një vëlla mund të ketë fituar shtetësinë, ndërsa tjetri jo.