Eksperti ndërkombëtar për çështjet e paqes, konfliktit dhe negociatave, Aleksandar Weisner, vlerëson se Serbia ndodhet në një fazë të rrezikshme të shkatërrimit shtetëror, ku korrupsioni dhe krimi i organizuar janë shndërruar në mekanizma kryesorë të qeverisjes.

Sipas Weisnerit, nëse në muajt e ardhshëm nuk ndodh një ndryshim i pushtetit, Serbia rrezikon të kthehet plotësisht në një shtet të ndërtuar sipas nevojave dhe interesave të rrjeteve kriminale.

“Nëse kriminalët drejtojnë shtetin, atëherë ka më pak drejtësi, më pak kuptim dhe më pak jetë sesa edhe në diktaturat njëpartiake”, thekson ai.

Në një tekst autorial të publikuar në Radar, Weisner vlerëson se regjimi i Aleksandar Vuçiçit, me mbështetjen e figurave kyçe institucionale si Ana Brnabiq, po e çon Serbinë drejt një modeli parazgjedhor, ku zgjedhjet humbasin çdo kuptim real.

“Është më e lehtë të përgjigjemi kur do të ketë zgjedhje, sesa të përgjigjemi se çfarë do të jenë zgjedhjet”, shkruan Weisner.

Sipas tij, gjatë dhjetë muajve të fundit janë shfaqur qartë katër procese kyçe: forcimi i autokracisë, grabitja e përshpejtuar e pasurisë shtetërore, rritja e represionit dhe menaxhimi i krizave artificiale.

Ai akuzon pushtetin se me ligje të reja po legalizon grabitjen, po shkatërron sundimin e ligjit dhe po i jep legjitimitet represionit përmes strukturave para-shtetërore të sigurisë.

“Çdo ndryshim ligjor ka një qëllim: të legalizojë një grabitje të re dhe të mbrojë parashërbimet e dhunës”, thekson Weisner.

Në tekst përmendet se qeveria e Vuçiçit dhe Brnabiqit ka hapur rrugën për privatizimin e ndërmarrjeve strategjike, pyjeve, ujërave dhe parqeve kombëtare, duke i dorëzuar ato individëve të lidhur me krimin, të paraqitur si “investitorë të huaj”.

Weisner nënvizon se korrupsioni dhe krimi i organizuar janë kthyer në “investimin më të madh shtetëror”.

“Çdo i pesti dinar në prokurimet publike shpenzohet në mënyrë të paligjshme. Serbia humb mbi një miliard euro në vit nga korrupsioni në ndërmarrjet publike”, shkruan ai, duke shtuar se vetëm një për qind e këtyre mjeteve do të mjaftonte për arsim modern dhe falas për të gjithë fëmijët.

Ai paralajmëron se institucionet po shndërrohen në dekor, ndërsa shteti real po zëvendësohet nga një parastet i kontrolluar nga mafia politike.

Sipas Weisnerit, Vuçiç nuk do të shpallë zgjedhje derisa të jetë i sigurt se asnjë rezultat nuk mund të ndryshojë pushtetin real.

Në fund, Weisner vlerëson se përplasja mes qytetarëve dhe regjimit ka hyrë në fazën finale, duke theksuar se protestat qytetare dhe lëvizja studentore janë shenja se “ka ardhur deri te thonjtë”.

“Prandaj, pyetja kryesore nuk është kur do të ketë zgjedhje, por çfarë do të jenë zgjedhjet”, përfundon ai.